شخص رسول اللّه است ؛ بنابر اين چرا دو اطاعت لازم شمرده شده يكى اطاعت خدا و ديگر اطاعت رسول خدا ؟
منظور از اطاعت از رسول خدا چيست ؟
در اطاعت خدا منظور پيروى از احكامى است كه به عنوان وحى بر قلب آن حضرت نازل شده و مورد حكم و خطاب تمام مؤمنين هستند . قرآن كريم كلام خدا و وحى حضرت احديّت است براى جميع مردم . بنابر اين اطاعت از خدا يعنى اطاعت از كلام خدا كه همان قرآن كريم است . و امّا اطاعت از رسول خدا به دو قسمت تقسيم مىشود :
اوّل : اطاعت در آنچه كه خداوند براى تشريع احكام و تفصيل آنها از غير كتاب به آن حضرت وحى نموده است . چون معلوم است كه احكامى را كه كتاب خدا بيان مىكند همانا اصول احكام و موضوعات شرعيّه است مثلًا دربارهء نماز و روزه و حجّ و جهاد و زكات و نكاح و قوانين معاملات و ساير عبادات و احكام ، كلام خدا از اجمال تجاوز نمىكند و امّا كيفيت نماز و روزه و حج و ساير موضوعات را بايد از رسول اللّه آموخت ، همانطور كه فرمود : صَلُّوا كَما رَأيْتُمُونى اصَلِّى ، نماز را خدا واجب كرده ولى ببينيد چگونه من نماز مىخوانم ، از نقطه نظر شرائط و مقدمات و افعال و اقوالى كه در نماز لازم است طبق نماز من شما هم نماز بخوانيد . خصوصيّات اين موضوعات بهطور تمام و كمال در قرآن كريم بيان نشده و فقط اصول عبادات و معاملات و احكام بيان شده است . تفصيلات آنها را بايد از رسول اللّه آموخت .
نفس رسول خدا مانند يك ذرّه بين بسيار قوى آن مجملاتى را كه خدا در كتاب وحى نموده است بزرگ و روشن و واضح نموده ، شرائط و اجزاء هر عبادت را با كيفيّت مخصوص آشكار مىنمايد . آيات قرآن به صورت اجمال بر پيغمبر نازل شده و در نفس آن حضرت منعكس گرديده ليكن آن نفس قدسيّه حدود و ثغور و تأويل و تفسير و شأن نزول و ساير خصوصيات كتاب خدا را روشن و آشكارا نموده ، به طور تفصيل به خارج منعكس مىكند ،
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ
« 1 »
.
« ما كتاب را به صورت وحى بر تو فرستاديم براى آن كه آنچه را به سوى مردم فرستاده شده و احكامى را كه براى آنان نازل شده است براى آنان روشن و واضح كنى ، »
هامش
( 1 ) سورهء نحل : 16 - آيه 44 .