معيشت ، و نفى مناقشه در آنها ؛ وَ اللهُ أعلَم . » « 1 »
اين بود آنچه استاد اكرم قدَّس اللهُ سرَّه در تفسير خود ذكر فرمودهاند .
علّامه : از سورهء تكاثر صريحتر در وحدت وجود نداريم
و امّا آنچه را كه حقير از ابحاث شفاهى ايشان شنيدهام و ضبط نمودهام ، صريحتر از اينها در اثبات وحدت ذات اقدس حقّ تعالى است . ايشان صريحاً مىفرمودند : « از اين آيه واضحتر و صريحتر در اثبات وحدتِ وجود نداريم . اين آيات از صراحت هم گذشته است ، و من در عجبم كه چرا در گوش ماها اثر نمىكند ! »
اين آيات مىگويد : اى مردمان ! شما در تمام عمرتان تا سرتان به سنگ گور و لَحْد بخورد ، از ديدار و لقاى حضرت حقّ واحد معبود مسجود اعراض نمودهايد ، و وى را در شئون كثرات بطور مقيّد و متعيّن نگريستهايد ؛ و اينست حقيقت جحيم و آتش گدازنده كه حجاب بر روى چهرهء حقّ ساختهايد .
پردهء تعيّن عالم هستى و كثرت بينى را كنار بزنيد تا جمال حضرت واحد بر شما تجلّى نمايد ، و نعمت حقيقيّهء شما كه ولايت و عبوديّت صرفه است در مقابل چنين خداوندى به مَنصّهء تحقّق خود بنشيند . نه آنكه آن نعيم را زائل و باطل كرده از ولايت كه حقيقت قرب است بىبهره باشيد ، و آتش سوزانندهء كثرات و تعيّنات چشمانتان را كور كند ؛ و در اين دنيا كه چنين است در عُقبى به صورت جهنّم بروز و ظهور نمايد .
اگر پردهء حجاب ملكوت را از جلو ديدگان رمَددار و دوبين خود برداريد ، همين اكنون با علم يقينى و بالمعاينه خواهيد ديد كه اين كثرت طلبى و زيادهنگرى چه سدّى عظيم در برابرتان ساخته است كه جز با رفع يد از كثرات و مباهات در امور كثيرهء واهيهء اعتباريّهء مجازيّه امكان ندارد جمال حضرت حقّ را
هامش
( 1 ) « الميزان فى تفسير القرآن » ج 20 ، ص 495 تا ص 500