احداث صور خياليّه عطا فرموده ؛ نظير و فوق آن را براى بندگان خاصّ خود از انبياء و اولياء در اين دنيا ، و به جمهور يا همهء اهل بهشت در آخرت ، در احداث و ايجاد اعيان بإذنِ الله كرامت مىفرمايد .
اهل معرفت ، اعجاز انبياء و ائمّه را از اين راه مىگويند .
خلاصه اگر انسان هر مطلبى را با عقل بسنجد ، خواهد ديد كه درجات و حدود اشياء همه در جاى خود ، و از روى عدل است . و اگر عقل را كنار بگذارد ، آنوقت حكمتْ باطل ، و ابداً فرق ميانهء نور و ظلمت ، خوب و بد ، و وضيع و شريف نخواهد ماند .
بالجمله ، اين چند كلمه در قياس شرافت اين مطلوب و مطلوبهاى ديگر كافى است و هكذا لذّت و بهجت اين مطلوب را اگر بخواهى فىالجمله تصوّر نمائى ، يك نمره از لذّات آن عالم را بعضى از اهل معرفت چنين گويد كه :
آن مقام دار الحَيَوان و حياة حقيقى است ، كأنّهُ حياةٌ تَغْلِى و تفورُ .
[ « گويا چشمه و عين حيات و زندگى است كه مىجوشد و فوران مىكند . » ]
و در آن حال در هر لحظه براى اهلش تمام انواع لذّات بىاينكه بعضى به بعضى تداخل نمايد و كسر و انكسار ، و كيف ديگر حاصل شود موجود است ؛ مثلًا تمام لذّات همهء افراد هر نوع از مطعومات ، و هكذا مرئيّات و مسموعات و مشمومات و ملموسات در هر آنى بىاينكه يكى در ديگرى اثر نمايد و يا باطل سازد حاصل است .
حالا اين لذّات از قبيل لذّات عوالم حسّيّه جنّةُ النّعيم است ؛ و اگر از اين قياس كنى لذّات و بَهجات تجلّيات انوار جمال و جلال حضرت جميل و جليل تعالى را ، آنوقت لَعلّ در بذل تمام جهات جدّ و جهد و طاقت كفايت نمايد . و در اخبار ائمّه صلواتُ الله و سلامُه عليهم أجمعين اشاراتى به اين عوالم كه عرض شده هست . مثلًا در خبر هست كه آبى در بهشت هست كه در آن طعم
الله شناسى (فارسى) — صفحة 87
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٨٧