هامش
خواهد بود معاينه بيند . و رسول صلّى الله عليه و آله از اينجا فرمود كه : لا تَرْفَعوا رُءوسَكُمْ فَإنّى أراكُمْ مِنْ أمامى وَ مِنْ خَلْفى .
و بيشتر خرق عادات كه آن را كرامات گويند از إشراف بر خواطر و اطّلاع بر مغيبات و عبور بر آتش و آب و هوا و طىّ زمين و غير آن در اين مقام پديد آيد و اين معنى را به نزد ارباب حقيقت زياده اعتبارى نبود ، چو اهل ضلال را نيز اين معنى صورت بندد ؛ چنان كه رسول صلّى الله عليه و آله از ابن صيّاد پرسيد : ما تَرَى ؟ ! قالَ : أَرَى عَرْشاً عَلَى الْماءِ ! فَقالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ : ذاكَ عَرْشُ إبْليسَ . و آنچه در نقل آمده كه دجّال مرده را زنده خواهد گرداند هم ازين قبيل است . و حقيقت كرامات جز اهل دين را نتواند بود ؛ و آن بعد از كشف روحى در مكاشفات خفىّ پديد آيد ؛ زيرا كه روحْ كافر و مسلمان را هست ؛ امّا خفىّ ، روح خاصّى است كه آن را نور حضرتى خوانند و جز به خاصّان حضرت ندهند ؛ چنان كه فرمود : كَتَبَ فِى قُلُوبِهِمُ الْإيمانَ وَ أَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِنْهُ . و در مطلق روح فرمود : يُلْقِى الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَن يَشاءُ مِنْ عِبَادِهِ . و در حقّ رسول صلّى الله عليه و آله فرمود : وَ كَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِى مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإيمَانُ وَ لَكِن جَعَلْنَاهُ نُوراً نَهْدِى بِهِ مَن نَشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا ، يعنى نور خاصّ حضرتى به بعضى از بندگان خود دهم تا بواسطهء آن به عالم صفات ما راه يابند .
و چنان كه دل واسطهء عالم ملك و ملكوت آمد كه يك روى در عالم ملكوت و ديگرى در عالم ملك ، تا بدان روى كه در عالم ملكوت دارد قابل فيضان نور عقل و روح گردد ، و بدين روى كه در عالم ملك دارد آثار انوار روحانيّات و معقولات به نفس و تن مىرساند . و سرْ واسطهء عالم روح و دل آمد ، تا بدان روى كه در روح دارد استفادت فيض او كند و بدان روى كه در دل دارد حقايق آن فيض به دو مىرساند ؛ همچنين خفىّ واسطهء عالم صفات خداوندى و روحانيّت آمد ، تا قابل مكاشفات صفات حضرتى گردد و عكس آن به عالم روحانيّت رساند و اين مجموع را كشف صفاتى خوانند .
و حضرت عزّت در اين حال اگر به صفت عالِمى مكاشف شود علم لَدُنّى پديد آيد ، و اگر به صفت جلال مكاشف گردد فناءِ حقيقى ، و على هذا به نسبت با ساير صفات .