و يا چون موسى عمران در اين راه * برو تا بشنوى إنّى أنا الله
يعنى در سير و سلوك راه إله همچو إبراهيم خليل عليه السّلام روى از مظاهر گردانيده توجّه به عالم اطلاق كن ، و يا به حكم الطُّرُقُ إلَى اللهِ بِعَدَدِ أنْفاسِ الْخَلائِق « 1 » همچو موسى بن عمران عليه السّلام در اين راه حقّ چندان برو كه تجلّى حقّ در صور مظاهر حسّيّه مشاهده نمائى ؛ كه
نُودِيَ مِنْ شاطِئِ
الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ .
« 2 »
و بنا بر مقدّمهاى كه در بيان تجلّى گذشت معلوم مىشود كه اين تجلّى كه حضرت موسى را واقع شد از تجلّيات آثارى است . شعر :
بشنود إنّى أنا الله چون كليم از هر درخت * هر كه او بر طور دل از بهر ميقات آمدست
آيت حسن تو خواند جان ما از هر ورق * حال عارف برتر از كشف و كرامات آمدست
تا هستى سالك باقى است ، تجلّى ذاتى حقّ محال است
چون با وجود هستى مجازى و تعيّن سالك مشاهده ذات مطلق محال است فرمود كه : متن :
ترا تا كوه هستى پيش باقى است * جواب لفظ أرنى ، لَنْ تَرانى است
هامش
( 1 ) « راههاى به سوى خدا به تعداد نفسكشيدنهاى مخلوقات مىباشد . » و بعضى بعدد نفوسِ الخلائِق گفتهاند ، يعنى : « به تعداد جانهاى مخلوقات » . و على كلّ تقدير ، اين عبارت مضمون حديثى نيست بلكه گفتار حكيمانه بعضى از حكماء مىباشد .
( 2 ) قسمتى از آيه 30 ، از سوره 28 : القصص : « و چون موسى به سمت آتش آمد ، از كنار طرف راست وادى در زمين بدون سقفِ بركت داده شده به وى از درخت ندا آمد كه : اى موسى ! من هستم خداوند ، پروردگار عالميان » !