اينها معرفت قانعكننده نيست ، و الّا شما به هر آيهاى از اين كتاب الهى توجّه كنيد خدا را نشان مىدهد ؛ امّا فرق است ميان ديدن كسى كه چشمانش باز است و كسى كه چشمانش بسته است . بايد دنبال بينائى چشم رفت .
اگر كسى ديدگانش بسته باشد ، نه آنكه راه جميع علوم به دو بسته است ، بلكه از راه سائر حواسّ خود از سامعه و شامّه و لامسه و ذائقه به بسيارى از چيزها پى مىبرد و علم و اطّلاع پيدا مىنمايد ؛ ولى ميان او و كسى كه قوّهء باصرهاش خللى ندارد و داراى دو ديدهء روشن مىباشد ، از زمين تا آسمان تفاوت وجود دارد .
خدا با غير خدا جمع نمىشود تا وقتىكه در ذهن انسان آرزوهاى باطله ، نيّتهاى مسمومه و اهداف نفسانيّهء شيطانيّه و اغراض مادّيّه از حبّ جاه و فرزند و مال و مآل و غيرها بوده باشد .
ابيات حكيمانهء مجنون راجع به معشوقهاش ليلى
قَيس بن مُلوَّح عامرى ابياتى راجع به عشق و محبّت دختر عمويش : لَيلَى عامِريَّه سروده است كه حقيقةً حاوى يك كتاب حكمت در ظرائف و دقائق عقلانى و يك كتاب عرفان در اسرار و رموز شهودى راه وصول به محبوب است . گرچه به صورت ظاهر دربارهء عشق مجازى مىباشد ، و ليكن در واقع حاوى نكات عاليهء كلّيّهء عامّهايست كه دربارهء هر عاشق صادقى صدق مىكند . و مخصوصاً راجع به عشق به خداوند متعال ، بطور شگفتانگيزى از اسرار سلوك إلى الله و وصول إلى الله و فناى در ذات اقدس وى پرده بر مىدارد ، و سرّ اعظم حجابهاى معنوى را روشن مىسازد ، و دقيقترين طرق مُوصلهء به مقام اقدس و حضرت مقدّسش را ارائه مىدهد .
قيس بن مُلوّح كه نزد عامّه به مجنون نامگذارى شده است مىگويد :
تَمَنَّيْتُ مِنْ لَيْلَى عَلَى الْبُعْدِ نَظْرَةً * لِيُطْفَى جَوًى بَيْنَ الْحَشا وَ الاضالِعِ