الْفُؤادُ ما رَأى
» ؟ لَمْ يَرَهُ بِالْبَصَرِ وَ لَكِنْ رَآهُ بِالْفُؤَادِ « 1 » .
« من از حضرت امام موسى بن جعفر عليه السّلام پرسيدم : آيا رسول خدا صلّى الله عليه و آله پروردگار خود عزّ و جلّ راى ديده است ؟ !
فرمود : بلى ! خداوند راى با دل خود ديد ؛ مگر نشنيدهاى كه خداى عزّ و جلّ مىگويد : « دل دروغ نمىگويد آنچه راى كه ديده است . » ؟ وى راى با چشم نديده است و ليكن با دل ديده است . »
و در تفسير « الدّرّ المنثور » وارد است كه عَبد بن حَميد و ابن منذر و ابن أبى حاتِم ، از محمّد بن كعب قَرظى از بعض اصحاب پيامبر صلّى الله عليه و آله و سلّم تخريج روايت كردهاند كه گفت :
قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ! هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ ؟ !
قَالَ : لَمْ أَرَهُ بِعَيْنِى ؛ وَ رَأَيْتُهُ بِفُؤَادِي مَرَّتَيْنِ ، ثُمَّ تَلَا : ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى .
« گفتند : اى رسول خدا ! آيا پروردگارت راى ديدهاى ؟ !
گفت : آرى ! وى راى با چشم نديدهام ؛ و با قلبم ديدهام دو بار ، و پس از آن خواند اين آيه را :
ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى
هامش
( 1 ) . در « اصول كافى » ج 1 ، در باب إبطال الرّوية ، ص 98 ، حديث 8 ، روايت كرده است از محمّد بن يحيى و غيره از أحمد بن محمّد بن عيسى از ابن أبى نصر از أبو الحسن الرّضا عليه السّلام قالَ : قالَ رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : لَمّا اسْرىَ بى إلَى السَّماءِ ، بَلَغَ بى جَبْرَئيلُ مَكاناً لَمْ يَطَأْهُ قَطُّ جَبْرَئيلُ . فَكُشِفَ لَهُ ؛ فَأراهُ اللَّهُ مِنْ نورِ عَظَمَتِهِ ما أحَبَّ .
« حضرت امام رضا عليه السّلام گفتند : رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود : چون مرا به سوى آسمان سير دادند ، جبرائيل مرا به مكانى رسانيد كه هيچگاه خود جبرائيل بدانجا گام ننهاده بود . در اين حال براى پيامبر پرده برداشته شد و خداوند به او از نور عظمتش به مقدارى كه دوست داشت نشان داد » .