ياد كردن از خدا هدف نماز ، و تقوا نتيجهء روزه ، پس عبادت غايت آفرينش است و محتوى واجباتى است كه اسلام به انجام دادن آنها فرمان داده است .
/ 76 شايد به همين سبب باشد كه پروردگارمان بر آن تأكيد كرده است كه او به ذات خود از آفريدگانش بىنياز است ، و از هر كارى كه انجام دهند ، و گفته است :
ما أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَ ما أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ
« از آنان روزى نمىخواهم و خواهان آن نيستم كه به من خوراك دهند . » پس هيچ فايدهاى به خداوند سبحانه و تعالى از خلال آفرينش آفريدگان نمىرسد ، و حتى براى اين كه گفتهاند در خبر است كه خدا گفت : من گنجى پنهان بودم ، و خواستم كه شناخته شوم ، پس آفريدگان را آفريدم تا شناخته شوم ، به هيچ منبع موثّقى دسترس پيدا نكردم ، و اگر منبع معتبرى هم داشته باشد ، بايد آن را به صورتى تأويل كرد كه با نص اين آيهء كريمه منافات نداشته باشد . و حكم عقل آن است كه از طرف بندگان نفعى به خالق ايشان نمىرسد ، و آشكار شدن پس از پنهان بودن گونهاى از نفع است ، و به همين سبب در دعا مىخوانيم :
« چگونه مىتوان از چيزى به تو استدلال كرد كه براى هستى پيدا كردن خودش به تو نيازمند است ، آيا براى جز تو آشكار بودن و ظهورى وجود دارد كه براى تو چنان نباشد ، تا او بتواند آشكار كنندهء تو شود ؛ چه وقت غيبت كردى تا نيازمند دليلى براى دلالت كردن به خودت باشى ؟ » . « 60 » ظاهرا تفاوت ميان روزى و اطعام در آن است كه روزى استمرار دارد در صورتى كه طعام و خوراك دادن گاه ممكن است تنها يك بار بوده باشد ، و در هر يك از آنها معنى استفاده و منفعت ملحوظ مىشود ، و تو گويى كه روزيخوار براى باقى ماندن خود اعتماد بر رزق يا طعام دارد كه واحدى از واحدهاى روزى و رزق است .
هامش
( 60 ) - همان منبع ، 924 .