كرهء واحدى داشته و در آن انفجار عظيمى پيش از 15 ميليارد سال قبل صورت گرفته و پس از آن به گسترش ادامه داده و فاصلهء ميان جرمهاى آن پيوسته در حال افزايش بوده است ، و چنان كه جورج گاموف گفته است : فضاى محيط بر ما كه از ميلياردها كهكشان تشكيل شده ، در حال گسترش سريع است ، و در واقع جهان ما ساكن نيست و انبساط يافتن آن امرى مؤكد است .
و معرفت پيدا كردن به اين حقيقت ، كليدى براى معماهاى جهان است ، چه اگر جهان اكنون در حالت انبساط و گسترش دايمى قرار گرفته است ، ناگزير مىبايستى در روزى از روزها حالت انقباض مىداشته باشد . « 41 » و بعضى سرعت گسترش و انبساط اجرام آسمانى و دور شدن آنها را از يكديگر ، 66 هزار كيلومتر در ثانيه دانستهاند . « 42 » مايهء شگفتى آن كه ، بنا بر آنچه گفتهاند ، هر چه از يكديگر دور تر شوند ، سرعت دور شدن آنها از يكديگر افزايش پيدا مىكند .
آيا اين گسترش و انبساط تا چه اندازه امتداد پيدا مىكند ، و در كجا متوقف خواهد شد و پايان كار چگونه پيشبينى مىشود ؟
دانش همهء اينها در نزد خدا است ، ولى اين گسترش عظيم بدون تدبير و نگهبانى از جانب سلطان عالمى كه توازن آن را حفظ مىكند و به تدبير امور آن مىپردازد صورت پذير نمىشود .
3 - بعضى از دانشمندان فضايى بر آنند كه : اجرامى آسمانى با گذشت زمان هستى پيدا مىكند ، و در پارهاى از گوشههاى اين فضاى وسيع به چيزهايى برخورد كردهاند كه آغاز تكون و پيدايش خورشيدهايى با درخشندگى بسيار بيشتر از خورشيدهاى موجود است .
/ 63 معماهاى آسمانها هنوز بسيار است ، و امكان آن هست كه با ساخته شدن
هامش
( 41 ) - تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 374 به نقل از كتاب جورج گاموف دربارهء آفرينش جهان .
( 42 ) - همان كتاب ، ص 373 به نقل از فرد هوبل .