خدا به خود ستارگان به دو امر اساسى بازمىگردد كه يكى از آنها : اين است كه سوگند ياد كردن به چيزى در آن هنگام تحقيق پيدا مىكند كه عظمت آن در نزد طرف مقابل كه سوگند به خاطر او ادا مىشود ، شناخته باشد ، و ديگرى آن كه : چون در روزگار جاهليت دربارهء ستارگان و مواقع آنها اعتقاداتى آميختهء با خرافات و شرك داشتند ، خدا از آن روى به آنها قسم ياد نكرد كه اعتقادات باطل را تقويت نكرده باشد ، يا سوگند خدا را بهانهاى براى پذيرفتن خرافات قرار دهند ، و امام صادق ( عليه السّلام ) گفت : « مواقع ستارگان تيرهايى براى شياطين است ، و مشركان به آنها قسم ياد مىكردند ، پس خداوند سبحانه و تعالى گفت كه : به آنها سوگند ياد نمىكنم » ، « 133 » و گفت ( عليه السّلام ) : « اهل جاهليت به آنها سوگند ياد مىكردند ، پس خداى عزّ و جل گفت : ( الآية ) . « 134 » شايد در آيه اشارهاى از جانب خدا به مردم باشد كه جايز نيست به آنها قسم ياد كنند ، چه برآفريده روا نيست كه جز به آفريننده قسم ياد كند ، و به اين امر در روايات تصريح شده است ، چنان كه امام صادق ( عليه السّلام ) پس از تلاوت آيه گفت : « گناه كسى كه به آن سوگند ياد كند بزرگ است » ، « 135 » و در اين دو آيه دعوت به طرد پندارها و اسطورهها در ايستار انسان نسبت به نجوم شده كه بيش از آنچه سودمند باشد مايهء زيان براى علم است ، و اين خود اهتمام اسلام را به علم نشان مىدهد ، و دعوت جستجوگرانه را به آن ، و نه چنان است كه بعضى گمان مىكنند يا از پيش خود چنين تصورى دارند كه آن معارض با علم و تمدن است .
[ 77 - 79 ] پس از تمهيد مقدمهء ياد شده دربارهء قسم ، وحى به صراحت دربارهء آن حقيقت / 454 بزرگ با ما سخن مىگويد كه هدف از قسم بزرگ همان بوده است .
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ
« همانا آن قرآنى گرامى است . »
هامش
( 133 ) - مجمع البيان ، ج 9 ، در تفسير آيه .
( 134 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 225 .
( 135 ) - همان جا .