آن خوراكى وجود ندارد . و در حالت گرسنگى و نبودن زاد ، آتش و مخصوصا براى مسافر متاعى بزرگ است .
[ 74 ] و پروردگار ما اين درس قرآنى را با دعوت به تسبيح نام او براى رهايى از / 446 آتش و سرنوشت اصحاب شمال و همچون وسيلهاى براى نزديك شدن به رضوان خودش به پايان مىرساند .
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ
« پس به نام پروردگار بزرگت تسبيحگوى باش . » اين دعوت نتيجهء طبيعى سخنانى است كه در آيات پيش از اين به ميان آمد ، و متمم آنها به حساب مىآيد ، چه آنها ما را به تصديق كردن به پروردگارمان به ما و شناختن او دعوت كردند كه از طريق نعمتهاى و آيات تجلى يافتهء در آنها صورت پذير مىشود ، و ما را به تذكر و پذيرفتن و سپاسگزارى برانگيختند ، و اين خاتمه براى ما برنامههاى عملى لازم براى رسيدن به آن معرفت و تذكر و شكر تجسم يافتهء در تنزيه خدا از شريك و از هر كاستى و ناتوانى و محدوديت را براى ما فراهم آورد .
چون ما نسبت به كنه ذات خدا معرفتى نداريم ، وسيلهاى به سوى او و به تسبيح او جز نامهاى نيكوى او كه در طبيعت تجلّى يافته و در قرآن از آنها ياد شده است در اختيار نداريم ، و برترين ذكرهاى تسبيح اين قول بنده است : سبحان اللَّه ، و الحمد للَّه ، و لا إله إلّا اللَّه ، و اللَّه أكبر ، و او سبحانه و تعالى بزرگ و نام او نيز بزرگ است ، و هر چه در معرفت او و آيات و آثار بزرگى او در جهان آفرينش عميقتر پيش برويم ، عظمت او و عظمت نامش بيشتر بر ما مكشوف خواهد شد .
آنچه در اين آيات ( 58 - 73 ) بيشتر جلب توجه مىكند ، ياد كردن آنها از مهمترين نعمتهاى فطرى و تمدّنى نسبت به انسان است ، كه مهمترين نعمت فطرى آفرينش انسان است كه از منى آغاز مىشود و ادامه پيدا مىكند ، و ديگر نعمت باران ، و مهمترين آنها از لحاظ پيشرفت تمدن و شهرنشينى كه در تاريخ تمدن بشر تأثير فراوان داشته ، اكتشاف كشاورزى و آتش است ، و در اين شك نيست كه