گواهيها بر موجود بودن قصد و عمد و تصميم سابق در هر حركت از حركات جهان فراوان وجود دارد ، و على رغم وجود سنّتهايى جهانى كه به ميانجيگرى آنها ستارگان و منظومهها به حركات خود ادامه مىدهند ، همچون يك آلت مكانيكى نيست ، بلكه همچون اوتوموبيلى در فضاى باز است كه در اختيار صاحب خويش است و با قدرت و كاردانى بالغ خود آن را به حركت در مىآورد . « 104 » ( و حتى حركت مكانيكى نيز به محرّك نيازمند است ) .
رابعا : جهان و از جملهء آن انسان حادث نشده بلكه از ازل وجود داشته است ، آيا اين درست است ؟ هرگز . . . همهء شواهد بر آن گواهى مىدهد كه حادث شده است ( تحول ، تطور ، رشد و كاهش آن ، و نيز تركيب دقيق و هماهنگ اجزاء آن ) . . . بلكه همهء اكتشافات علمى از آن حكايت دارد كه هستى كاينات عمرى محدود دارد ، و دماى شايستهء براى زندگى رو به كاهش مىرود ، و عمر ستارگان را حساب كردهاند . « 105 »
نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ
« ما شما را آفريديم ، پس چرا تصديق نمىكنيد . » / 432 هر چيز در انسان و در جهان او را به اين حقيقت بزرگ راهنمايى مىكند ، و حتى منكران با قانع شدن از روى دليل منكر آن نمىشوند بلكه در حالى به آن كفر مىورزند
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
« و آن را در حالى انكار مىكنند كه يقين داشتند كه اين كار آنان برخاستهء از ستمگرى و برتريجويى است ، پس بنگر كه عاقبت تبهكاران چگونه بوده است » ، « 106 » و بنا بر اين ما تنها به آن نياز داريم كه در آيات خدا دور از حجابها و نتيجههاى آميختهء به خطا نظر كنيم و بينديشيم تا به اين حقيقت تصديق كنيم .
[ 58 - 59 ] و قرآن حجابهايى را كه مانع ديدن اين حقيقت و تصديق
هامش
( 104 ) - همان كتاب .
( 105 ) - همان كتاب ، ص 167 .
( 106 ) - النّمل / 14 .