نكردن به قرب او ، و نگاه نكردن به آيات قدرت او در جان خودت و در آفريدگان ، و بازماندن از تلاش براى آخرت كه خانهء باقى و برقرار تو است .
و باز پسين كلمه :
چون آنچه خدا از رحمت خود به ما وعده كرده است در آسمان قرار دارد ، به همين سبب به ما فرمان داده است كه در هنگام دعا كردن رو به آسمان داشته باشيم . و در حديثى به جا مانده از امير المؤمنين عليه السلام آمده است كه گفت :
« هنگامى كه يكى از شما از نماز خود فارغ شد ، بايد دستهاى خود را به طرف آسمان بلند كند ، و به دعا كردن بپردازد » ، پس ابن سبا گفت : اى امير مؤمنان ! مگر خدا در همه جا نيست ؟ و او گفت : « چرا » ، و ابن سبا گفت : پس چرا بايد دست به طرف آسمان بلند شود ؟ پس امام ( ع ) گفت : « آيا در قرآن نخواندهاى كه :
وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما / 44 تُوعَدُونَ
؟ پس از كجا بايد روزى را بخواهيم جز از جايگاه آن ، و جايگاه رزق و آنچه خداى عزّ و جلّ و عده داده در آسمان است » . « 34 » [ 23 ] نزديكترين چيزها به تو خودت هستى ، و خود و نفس در هنگام انديشيدن تجلّى پيدا مىكند ، و بزرگترين لحظههاى تفكر و انديشيدن در آن هنگام است كه سخن مىگوييم ، و بعضى گفتهاند : مگر من فكر نمىكنم ، پس من هستم و وجود دارم . و ديگرى گفته است : انسان جانورى سخنگو و ناطق است ، بدان سبب كه تفكر حالت بيدارى نفس براى خود آن است ، و نطق و بيان كردن فكر و انديشه اوج اين بيدارى است . و گاه عقل در دادههاى حواس شك مىكند ، بدان جهت كه بعضى از احساسها ، همچون صدا كردن بىدليل درون گوش ، طنين خون از درون بدن است ، و چشم نيز گاهى انحراف پيدا مىكند ، و دست گاه گرفتار تگرگ مىشود بى آن كه سببى خارجى داشته باشد . امّا در سخن گفتن شك نيست كه عقل در آن از بزرگترين آيات خدا در بدن و نطق از دشوارترين فعاليتهاى بشر است ،
هامش
( 34 ) - همان كتاب ، ص 124 .