مفسّران در معنى اين كلمه با يكديگر اختلاف دارند ، بعضى گفتهاند :
معنى آن اين است كه مترفان از راه حرام به تنعم و بهرهبردارى از نعمت پرداختند ، و بعضى ديگر گفتهاند كه : معنى مترفين مشركين است ، ولى كلمهء مترف است خاص گروه معينى از مردم شده است كه خداوند متعال از صفات و اعمال ايشان در قرآن كريم ياد كرده است ، و بدين گونه كلمه را از وضع لغوى خارج كرده و به معنى ديگر درآورده است و ما در آن نيازى به تأويل نداريم .
ثانيا : اصرار ورزيدن بر گناه بزرگ :
وَ كانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ
« و در ارتكاب گناه بزرگ اصرار مىورزيدند . » حنث به معنى تمايل داشتن به باطل است ، و در سوگند خوردن به معنى وفادار نماندن به آن است و سوگند شكستن ، « 80 » و آن از گناهان كبيره است ، و به همين سبب بعضى از مفسّران آن را گناهان كبيره تفسير كردهاند ، و ديگران و از جمله ابن عباس آن را سوگند شكنى تفسير كردهاند كه بسيارى از مفسّران متقدم و متأخر بر اين اعتقادند ، و شايد حنث به صورت عام به معنى پيمانشكنى بوده باشد ، ولى چون بزرگترين ميثاقها آن است كه آدمى در عالم ذرّ در برابر خدا با نفس خود بسته ، برجستهترين مصداق حنث بزرگ شرك است كه خداوند متعال دربارهء آن چنين گفته است :
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً
« خدا اين را نمىآمرزد كه كسى را براى او شريك قرار دهند ، و جز اين را براى هر كس كه بخواهد مىآمرزد ، و آن كس كه به خدا شرك ورزد ، با ساختن دروغى مرتكب گناهى بزرگ شده است » ، « 81 » و چگونه مشرك مىتواند از اصحاب المشأمة نباشد در صورتى كه / 419 خداى عزّ و جلّ گفته است :
إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ
هامش
( 80 ) - المنجد ، مادهء حنث .
( 81 ) - النساء / 48 .