همسر .
إِنَّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً
« ما آن زنان را پديد آورديم ، پديد آوردنى » .
انشاء به معنى ابداع و ساختن است ، و خدا براى هر مؤمنى همسرانى مخصوص به او آفريده است ، و اين از عنايت و لطف او نسبت به مؤمن است ، و بنا بر اين مقصود حوران بهشتى است ، و بعضى گفتهاند كه مقصود از آن زنان دنيا است كه خدا آنان را از نو به صورت دختران جوان زيبا و باكره انشاء مىكند ، / 409 و از أمّ سلمة روايت شده است كه او از رسول اللَّه ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) دربارهء اين پرسش كرد و چنين پاسخ شنيد : « اى امّ سلمه ! مقصود آن زنان است كه به صورت پير زنان سفيد گيسو و چشم از كار افتاده و چرك از گوشهء چشم آنان روان شده از دنيا رفتهاند و خدا بار ديگر آنان را پس از پيرى ، جوان و سر حال و همسال به زندگى بازمىگرداند » . « 44 » و به قولى : حورالعين به سابقين اختصاص دارد و شوهر دوستان همسال به اصحاب اليمين .
فَجَعَلْناهُنَّ أَبْكاراً
« پس آنان را به صورت باكره و دوشيزه بازگردانيديم . » كلمهء « جعل » دلالت بر آن دارد كه بكر بودن آنان دايمى است ، و در حديثى از رسول خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) آمده است كه گفت : « هر وقت كه همسرانشان به نزد ايشان بيايند ، آنان را باكره خواهند يافت » و چون عايشه اين سخن را شنيد گفت : واى از درد ! و رسول خدا ( ص ) گفت : « در آنجا درد وجود ندارد » ، « 45 » و از صفات حوريان بهشتى شوهر دوستى و سازگار بودن آنان است .
عُرُباً أَتْراباً
« شوهر دوستانى همسال » .
در تفسير على بن ابراهيم آمده است كه : « جز به عربى سخن
هامش
( 44 ) - القرطبى ، ج 17 ، ص 210 .
( 45 ) - جوامع الجامع .