عواطف نيكو . . . و در ارادهء كارساز . . . و در ساختمان چشم و گوش . . . و در اعصاب دماغ . . . و در حلق و در آنچه لب بر روى آن بسته مىشود از زبان داراى وظايف گوناگون تا دندانها و سقف دهان و قسمتهاى پس از آن غافل است ، شايستگى آن را دارد كه مورد اجلال و تكريم قرار گيرد ؟
بياييد تا اندكى در شكل پيچيدهء اعصاب و منظومهء گسترده سياهرگها و سرخرگها كه درازاى آنها به دهها هزار كيلومتر مىرسد . . . و به گروه يا شمارهء هولناك ياختههايى بنگريم كه شمار آنها را در ميليون ميليارد تخمين زدهاند ، و هر ياخته جهان بزرگى است كه آيات صنع خداوند متعال را منعكس مىسازد ، و به تفكر بپردازيم . آيا اين را مىدانى كه هر ياخته خود يك شهر صنعتى بزرگ است كه اگر انسان توانايى آن را داشت كه از اين نمونه تقليد كند ، مىبايستى كارخانههايى در مساحت هزار هكتار را براى فراهم آوردن آلات و ادوات پيچيده و تكامل يافته اختصاص دهد ؟ « 29 » ولى اين بصيرت را كه در اعماق وجود انسان نفوذ كند و شايد بتواند ما را به بعضى از آيات عظيم الاهى رهبرى كند ، از كجا مىتوان به دست آورد . . . و از طريق آن به بعث پس از مرگ از راه ايمان آوردن به قدرت و حكمت خدا مؤمن شد ؟
[ 22 ] و پس از ياد كردن از زمين و آيات آن ، و از انسان و تجلّيات قدرت در آن ، سياق آسمان و آيات آن را به ياد ما مىآورد ، و از آن سخن مىگويد كه چگونه ما را از آن روزى مىدهد ، مگر از بارانى كه از آسمان فرو مىريزد روزى مباركى بهرهء ما نمىشود ، و اين پرتوهايى كه از خورشيد و ستارگان به ما مىرسد و فوايد فراوان آنها كه بعضى را مىشناسيم و بر بسيارى نادانيم ؟ همهء اينها تدبيرى دقيق است . پس چرا پند نمىگيريم ؟
وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ
« و در آسمان است روزى شما و آنچه به شما وعده داده شده است . »
هامش
( 29 ) - همان منبع ، ص 333 .