ندارد و شراب موجود در اكواب و اباريق با همين نام معين خوانده مىشود . و در جريان آب گفتهاند كه اگر آشكار و بر سطح زمين باشد نام معين و سنم دارد . « 23 » [ 19 ]
لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ
« كه نه از آنها گرفتار سردرد مىشوند و نه عقل خود را از دست مىدهند . » پس همچون شراب دنيا نيست كه آدمى را گرفتار صداع و دوار مىسازد يا عقل را موقتا از شخص مىربايد .
گفتهاند كه نزف به معنى مستى است ، و به قولى ديگر معنى آن اين است كه شراب آنان تمام نمىشود ، و چون از فخر رازى پرسيدند كه در اين جا پس از « لا يصدّعون » كلمهء « عنها » را آورده است نه « منها » را ، او چنين جواب داد : بدان سبب كه صفت در اين جا صفت شراب است ، و اگر صفت شخص بود مىبايستى گفته شود : فلان لا يصدع من الشراب . « 24 » مقدم داشتن شراب به طعام بدان سبب است كه احساس تشنگى شديدتر از احساس گرسنگى است ، / 397 و شراب ( شربت ) اولين چيزى است كه براى بزرگداشت مهمان به او تقديم مىشود ، و خدا دانا است .
[ 20 ] پس از بيان نعمت مؤانست و نوشيدن شراب نوبت طعام مىرسد ، و در اين جا شايد از آن روى ميوه را مقدم داشته كه عادتا آن را پيش از خوردن غذا مصرف مىكنند .
وَ فاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ
« و ميوه از هر گونهاى كه برگزينند . » در بهشت انواع ميوهها وجود دارد ، و بدون زحمت بخشيده مىشود ، و اختيار به دست خواهندگان است كه هر ميوه را كه خواهان آنند اختيار كنند ، و چنان مىنمايد كه نعمت آزادى در نزد اهل بهشت در همهء ابعاد آن تجلى پيدا مىكند .
آرى ، آنان در دنيا همچون آزادگان زيستند و به گردنكشان و مترفان تسليم نشدند و
هامش
( 23 ) - همان كتاب ، ص 285 .
( 24 ) - تفسير الرازى ، ج 29 ، ص 152 .