از سلطه و مال و جاه كه همهء اينها در حقيقت جز گمراهى و ضلال و همچون سايههاى و ظلال كوهها نبود كه آنها را بلند تصور مىكردند و چون بر آن تكيه مىكردى هيچ دردى را از تو دوا نمىكرد .
[ 7 ] چون مادّيّات با همهء گمراهى و فريب آنها همچون كوهها در روز قيامت است ، پس اسباب فخر فروشى در دنيا ، و عوالم تمايز در ميان مردم چيزى جز باطل نيست . آرى ، مردمان با ايمان و اعمال خويش از يكديگر تمايز پيدا مىكنند نه با رنگها و زبانها و ثروتها و محل به دنيا آمدن و بزرگ شدنشان كه اهل دنيا چنان مىپندارند .
وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً
« و از سه گروه خواهيد بود . » به همان گونه كه در دنيا از سه گروه تشكيل شدهايد ، در آنجا نيز سه گروه خواهيد بود ، چيزى كه هست امروز از حقيقت خود آگاه نيستيد و نمىدانيد كه سبب جدايى چيست .
گفتهاند : از آن نظر به نام « ازواج » خوانده شدهاند كه افراد هر گروه چنان با يكديگر شباهت دارند كه مرد به همسر خود شبيه است . « 5 » و بعضى ديگر گفتهاند كه زوج هميشه اختصاص به نر و ماده ندارد ، بلكه گاه به معنى متقارن بودن جماعتها است ، و در قيامت به سبب تقارن اصناف و گونهها آنها را به نام ازواج خواندهاند ، « 6 » و اين معنى نزديكتر است .
[ 8 ]
فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ
« پس اصحاب راست . » / 388 اعراب طرف راست ( ايمن ) را به فال نيك مىگيرند ، و براى آن نام ايمن را از يمن مشتق كردهاند و در آن انتظار خير دارند ، و بسا مىشود كه پيشرفت را يمين مىنامند و عقب افتادگى را شمال و لذا گفتهاند : « مرا در طرف راست خودت قرار ده و نه در طرف چپت ، يعنى از پيشرفتگان . « 7 »
هامش
( 5 ) - القرطبى ، ج 17 ، ص 198 .
( 6 ) - تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 202 .
( 7 ) - القرطبى ، ج 17 ، ص 199 .