كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ
همه كس چشندهء مرگ است ، و مزدهاى شما به صورت كامل در روز قيامت به شما خواهد رسيد ، پس آن كس كه از آتش بر كنار شود و به بهشت درآيد ، رستگار شده است ، و زندگى دنيا چيزى جز اسباب فريب و سرگرمى نيست » . « 146 »
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
.
واجب است كه اين آيه شعارى براى ما باشد ، پس كدام نعمت از نعمتهاى بىشمار پروردگارمان و نشانهاى از رحمانيّت او است كه بتوانيم منكر آن شويم يا آن را تكذيب كنيم ؟ ! و اصلا براى چه بايد به تكذيب آلاء پروردگارمان بپردازيم ؟ ! كه او از غيب رحمت خود براى ما آشكار مىسازد ، و درهاى آن را مىگشايد ، و سپس ما را مىخواند تا از آن محروم نشويم . آرى ، گاه به دو بهشت اولى دسترس پيدا نمىكنيم ، ولى چه خوب است كه تقوا پيشه كنيم تا مگر به دو بهشت دوم داخل شويم ، مگر اين نعمت نيست و آيتى هدايت كنندهء ما به رحمت او ؟
/ 364 [ 68 - 69 ] سپس بايد به آيات و نعمتهاى او در طبيعت پيرامون خويش بنگريم ، و به كتابش گوش فرا داريم كه از دو بهشتى فروتر از درجات بالا سخن مىگويد ، ولى اين دو كه مظهر رحمت اويند ، بر خير دنيا و نعمتهاى آن برترى دارند .
فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ
در آنها ميوه است و خرما و انار .
مفسّران دربارهء ارتباطى ميان اين سه با يكديگر اختلاف دارند : بعضى فاكهة را اسم جنس و كلى دانسته و آنچه را كه پس از آن آمده است فرع و گونهء خاصى از آن ، و بعضى ديگر اين سه را جنسهاى مختلف تصور كردهاند ، و گفتهاند كه ميوهء نخل و رمّان از گونه فاكهه نيست ، و ديگران گفتهاند : خدا اشاره به جنس با لفظ فاكهة كرده و سپس از بهترين آن ( ميوهء نخل و ميوهء رمان ) سخن گفته است ،
هامش
( 146 ) - آل عمران / 185 .