اين سؤال باقى مىماند كه : اين حقى كه در اموال پرهيزگاران وجود دارد چيست ، آيا چنان كه بعضى گفتهاند همان زكات است ، يا حقى ديگر است ؟
ظاهرا حقى جز حقوق شرعى است ، بدان سبب كه به اموال همهء مردم غير از پرهيزگاران نيز تعلق مىگيرد ، و لذا در حديث روايت شدهء از ابو بصير آمده است كه گفت : « در نزد ابو عبد اللَّه ( امام صادق عليه السلام ) بوديم و بعضى از توانگران نيز با ما بودند و از زكات ياد كردند و ابو عبد اللّه گفت :
« زكات چيزى نيست كه با دادن آن زكات دهنده مورد ستايش قرار گيرد ، و اين امرى آشكار است ، اين چيزى است كه با خون او آميخته شده و به سبب آن مسلمان خوانده مىشود ، و اگر آن را ندهد ، نماز او پذيرفته نمىشود ، و شما را در اموال غير از زكات نيز تكليفى هست » .
/ 33 پس گفتم : اصلحك اللَّه ! جز زكات چه حقى در اموال ما وجود دارد ؟
پس او گفت : سبحان اللَّه ! آيا نشنيدهاى كه خداى عزّ و جلّ در كتابش گفته است :
وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ
؟ و من گفتم : آن حق معلوم بر ما چيست ؟ و او گفت : آن چيزى است كه شخص از مال خود در هر روز يا هر جمعه يا هر ماه ، بيشتر يا كمتر ، به سائلان و ناكامان مىدهد و اين كار او دوام دارد » . « 27 »
/ 34
[ سوره الذاريات ( 51 ) : آيات 20 تا 46 ]
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ ( 20 ) وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ ( 21 ) وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ ( 22 ) فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ ( 23 ) هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ الْمُكْرَمِينَ ( 24 )
إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ ( 25 ) فَراغَ إِلى
/ 35
هامش
( 27 ) - وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 28 .