تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 274

انابه ، در جهت حق حركت كند ، و به همين سبب در اين جا با ما از عاقبت پرهيزگاران در مقابل عاقبت مكذبان چنين سخن مىگويد : إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ « پرهيزگاران در باغهايى با نهرهاى روان . » نهر به معنى نهرها است و بعضى آن را جايى گسترده تفسير كرده‌اند ، و اين بعيد است ، و لفظ « فى » در اين آيه دليل بر دوام نعمت و جاودانگى آن است ، و اين از چيزهايى است كه نعيم سراى ديگر را از نعيم محدود دنيا متمايز مىسازد . در كنار نعمتهاى مادّى در آن جهان نعمتهاى معنوى نيز وجود دارد كه بزرگترين و مهمترين آنها خرسندى و رضايت خداى عزّ و جلّ است كه بهرهء متقيان مىشود . فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ « در جايگاهى پسنديده . » « مقعد » دلالت بر دوام و ثبات دارد و معلوم مىشود كه آنان را هرگز از نعيم بهشت دور نخواهند كرد ، لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ « نه از آنها گرفتار سر درد مىشوند و نه در خودشان تباهى پديد مىآيد » ، « 72 » و كلمهء « صدق » دلالت بر آن دارد كه شايستگى نشستن بر آن جاهاى نشستنى را به سبب علم و ايمانشان پس از توفيق خدا دارند ، و چون عمل صادقانه و همراه با خلوص داشتند مستحق چنين مقعد صدقى شدند ، ولى در نزد چه كس ؟ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ « در نزد پادشاهى نيرومند ، » كه در آنجا به نور پروردگارشان مىنگرند ، و اين به نوبهء خود كامل كنندهء نعيم است ، بلكه بزرگترين نعمت است ، و بهشت و نهر و نعمتهاى ديگر چيزى جز نمادى از اين مقعد صدق نيست ، و اين دوگونه / 270 نعمت ( باغها و نهرها ، و دوستى خدا و نزديكى به او ) نشانه‌هايى از اجابت خواسته‌هاى مادّى و معنوى مؤمن است .