مدبّر اين جهان است ، ميان زيادى نسل و كوتاهى عمر تناسبى برقرار كرده است و نتيجه چيزى است كه آن را مىبينيم .
و ميكروبها ، كه از لحاظ شماره از همهء موجودات زنده پرشمارتر و افزايندهتر در شماره و زيانبخشترند ، از همهء موجودات زنده نيروى مقاومت كمتر دارند ، و عمرى كوتاهتر ، كه ميليونها ميليون از آنها را سرما و گرما و نور و ترشى معدهها و سرمهاى خون و عوامل فراوان ديگر تلف مىكند ، و جز بر شمار محدودى از جانوران و انسان غلبه پيدا نمىكنند ، و اگر از اين مقاومت بيشتر يا طول عمر افزونتر مىداشتند ، زندگى و زندگان نابود مىشدند ! ) .
براى مثال از انسان مثل مىزند و مىگويد : ( و پستان مادر در پايان باردارى و آغاز بار نهادن بر زمين مشتمل بر سيال سفيد رنگى مايل به زردى مىشود ، و از شگفتيهاى صنع خداى تعالى آن است كه اين سيال تركيبى از مواد شيميايى حل شدهاى است كه كودك نوزاد را از مبتلا شدن به بيماريها محفوظ مىدارد ، و در روز دوم تولد شير آغاز به تكوين و پيدايش مىكند ، و از تدبير مدبّر بزرگ آن است كه بر مقدار شير ترشح شده روز به روز افزوده مىشود تا به جايى كه پس از يك سال به مقدار يك ليتر و نيم در روز مىرسد ، و معجزه به افزايش كميت شير بر حسب بزرگ شدن سريع نوزاد بسنده نمىشود ، بلكه تركيب شير و مواد سازندهء آن نيز به تدريج تغيير پيدا مىكند ، / 266 و ديگر به صورت آبى نيست كه در اوايل شيرخوارگى طفل اندكى مواد نشاستهاى و قندى به آن افزوده شده باشد ، بلكه رفته رفته اندازه چگالى سازندههاى آن تغيير پيدا مىكند و مواد چرب بر آن افزوده مىشود تا چنان باشد كه ساختمان آن متناسب با رشد سريع كودك و نيازمنديهاى آن باشد ) .
خدا امور زندگى و آفرينش را بدين گونه مقدّر كرده است ، و حكمت او در هر چيز تجلّى پيدا مىكند ، و بر ما لازم است كه از آنچه مىبينيم به آنچه از ديدهء ما پنهان است هدايت شويم ، و به همان گونه كه از روشن شدن چراغ برق و به راه افتادن باد زن برقى به وجود جريان برق پى مىبريم ، از حكمت ربّانى آشكار در دنيا به آخرت توجه پيدا كنيم ، و حتى در خود دنيا نيز به سنّتهاى حاكم بر آن پى ببريم و
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 270
مساهمون: احمد آرام
ص٢٧٠