ديوانگى ) به سر مىبرند . » خدا از آن روى اينان را به نام مجرمان خوانده است كه اين پندارها بدون شك آنان را به پرداختن به جرم و تبهكارى برمىانگيزد ، و سعرگاه به معنى جنون يا .
آتش است ، و اين هر دو از گونههايى از عذاب است كه گمراهى در دنيا و آخرت به آن مىانجامد .
يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
روزى كه دراز كشيده بر روهاى خود در آتش كشيده مىشوند ( و به ايشان مىگويند كه ) تماس با دوزخ را بچشيد ! » / 263 در اين جا اشاره به دو گونه عذاب مشاهده مىشود : يكى مادى است كه بر رو كشيده شدن زمين است كه اين گونه كشيده شدن خود عذابى براى انسان است ، تا چه رسد به اين كه شخص را بر شريفترين پارهء بدن كه صورت او است و حساسيّت فراوان دارند ، و آن هم در پر عذابترين درههاى دوزخ كه سقر نام دارد به اين عذاب معذب سازند ؟ ! كه امام صادق عليه السلام دربارهء آن گفته است : « در جهنم يك وادى به متكبران اختصاص دارد كه نام آن سقر است ، كه از شدت گرمى آن به خدا شكايت كرد و از او اجازهء نفس كشيدن خواست ، و چون اين اجازه را به دست آورد و نفس كشيد ، جهنم آتش گرفت » ، « 65 » « در سقر چاهى است كه آن را هبهب مىنامند ، و هر بار كه سرپوش آن چاه برداشته شود ، اهل آتش از سختى گرماى آن به ضجّه و ناله مىافتند ، و آن جايگاه جبّاران است » . « 66 » نوع ديگر عذاب معنوى است كه در پارهاى از حالات بر عذاب جسمانى تفوق دارد ، و چون پاسداران دوزخ به دوزخيان مىرسند مىگويند :
ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
و
ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ * إِنَّ هذا ما كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ
« بچش كه تويى همان مهتر گرامى * اين همان چيزى است كه در آن شك مىكرديد » . « 67 »
هامش
( 65 ) - بحار الانوار ، ج 1 ، ص 294 .
( 66 ) - همان كتاب ، ص 297 .
( 67 ) - الدّخان / 49 و 50 .