پراكنده شده‌اند . [ 21 - 22 ] و با همهء بلاغت و اسلوب ادبى رفيع اين آيات كريمه ، براى آن نيامده است كه تنها اعجاز بلاغى و ادبى آنها بر مردمان آشكار شود ، بلكه براى پند دادن به بشريت / 232 و بيم دادن مردمان آمده است . فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ « پس عذاب من و ترساندنم چگونه بوده است ؟ » آيا اين را آسان مىبينى كه انسان ضعيفى كه خدايش او را بر اساس رحمت آفريده است گرفتار خشم و غضب خداى قوى و عزيز شود ؟ ! پس چه بهتر كه در جاى جاى آيات گذشته به تفكر بپردازيم ، و چون به آثار و قصه‌هاى گذشتگان برخورد كرديم ، پيش از گرفتار خفت و ذلت شدن از آنها پند بگيريم ، و اين آيات براى آن آمده است كه ما را به تذكره و يادآورى برانگيزد و فهم آيات قرآن را براى ما ميسر سازد . وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ « و ما آيات قرآن را براى به ياد آوردن آماده و ميسر ساختيم ، پس آيا يادآورى وجود دارد ؟ » ما جهنم را به چشمان خود نمىبينيم ، بدان جهت كه غيب است و حجابى مانع علم پيدا كردن ما به آن است ، ولى مىتوانيم با قلوب خودمان و به ميانجيگرى بصيرتهاى قرآن حكيم به آن نظر افكنيم ، تا عذاب خدا كه به اقوام پيشين رسيده است ، ما را متوجه عذاب سخت خدا در آخرت سازد و از تكذيب حق باز دارد . . . پس آيا اين بهتر است ، يا آن كه ما خود چنان شويم كه عبرتى براى كسانى پس از خودمان باشيم ؟ حجّت بليغ و رسا است ، و راهها آشكار ، و نشانه‌هاى راه واضح ، و آيات ميسّر و در دسترس ، و قرار به دست خودمان است ، و با آن مىتوانيم راه خود را ترسيم كنيم و سرنوشت آيندهء خويش را طرح ريزيم ، به توفيق خداوند متعال . / 233