ايشان ضعف و فروريختگى همچون ديگر نظامهاى طاغوتى حكومت داشت كه خدا آن را به خانهء عنكبوت تشبيه كرده است در صورتى كه ظاهر آن حكايت مىكند ، و اين ضعف و ناتوانى نتيجهء پيروى آنان از باطل بود و مخالفت ايشان با سنّتهاى زندگى ، چه اسباب حقيقى نيرو در پيروى از حق و تسليم شدن به خدا نهفته است ، در صورتى كه قوم عاد بر خود اعتماد داشتند ، چنان كه از آن در آيههاى 15 - 16 از سورهء فصّلت سخن گفتيم .
خداى تعالى مىگويد :
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
« مثل كسانى كه دوستان و سرورانى براى خود جز خدا انتخاب كردند ، همچون مثل عنكبوت است كه براى خود خانهاى انتخاب كرد كه سستترين خانهها است ، كاش اين را مىدانستند » ، « 31 » و در اين جا آنان را به چيزى ديگر تشبيه مىكند و مىگويد عزّ من قايل :
كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ
« چنان كه گويى درختان خرماى بركندهء از زميناند . » كه با مرور زمان و تأثير عوامل مخرّب مغزشان خالى و پوك شده ، و رگها بريده ، و چنان است كه براى كنده شدن و بر زمين افتادن و خرد شدن جز به نيروى اندكى كه بر آنها وارد شود نيازى ندارند ، و خدا آنان را به نخلى تشبيه كرده است كه از ريشه كنده شده باشد ( و خداوند متعال مىخواسته است بگويد كه آنان به نخل همراه با ريشههاى در درون خاك فروريخته آن شباهت دارند كه از خاك كنده شده و بيرون آمده و هيچ اثرى از آنها بر جاى نمانده است ) ، « 32 »
فَتَرَى الْقَوْمَ فِيها صَرْعى كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ
« پس آن قوم را در آن مىبينى كه بىهوش افتادهاند و تو گويى تنههايى از درختان خرمايى فرو افتادهاند » ، « 33 » و در اين جا و آن جا
هامش
( 31 ) - العنكبوت / 41 .
( 32 ) - مفردات الراغب ، ص 409 .
( 33 ) - الحاقّة / 7 .