اشارهاى به امر و فرمان خدا در اين گفتهء خداوند متعال مىبينيم :
حَتَّى إِذا جاءَ أَمْرُنا وَ فارَ التَّنُّورُ
« آن زمان كه فرمان ما رسيد و تنور جوشيد و فوران كرد » ، « 23 » و امر خدا در همهء جزئيات آن حكيمانه بود ، و از لحاظ زمان آغاز و انجام آن اندازهگيرى شده و مقدر بود ، و همچنين از لحاظ عوامل و روش اجراى آن ، پس اگر مثلا از زمان محدود خود تجاوز مىكرد ، نوح و كسانى را كه با او بودند ، به جهت عدم آمادگى ، غرق مىكرد ، و اگر امر خدا به پايان يافتن آن تأخير پيدا مىكرد ، شايد / 225 زمين شايستگى براى ادامهء حيات را بر سطح خود از دست مىداد .
[ 13 - 16 ]
وَ حَمَلْناهُ عَلى ذاتِ أَلْواحٍ وَ دُسُرٍ
« و حمل كرديم او را بر چيزى كه داراى لوحها و ميخها بود . » آن همان كشتى نوح است كه از الوارهاى چوبى بريده شدهء از تنههاى درختان فراهم آمده بود ، و آنها را با وسايلى به يكديگر محكم بسته بودند ، خواه اين وسايل ( دسر ) به معنى ميخها بوده باشد يا ريسمانها يا چيزى ديگر ، و چون قرآن به مواد اوليهاى اشاره مىكند كه كشتى از آنها ساخته شده بود ، خود اين تأكيدى بر آن است كه طوفان نوح امرى تصادفى نبوده بلكه مقدر شدهء با تدبير حكيمانهء خداوند متعال بوده است ، و گر نه چگونه امكان دارد كه سوار شدگان بر چنين كشتى بتوانند از طوفان هولناكى با امواج همچون كوهها نجات پيدا كنند ؟ ! قرآن دربارهء اين حقيقت بار ديگر تأكيد مىكند ، و آن در هنگامى است كه به بيان اين مطلب مىپردازد كه جريان كشتى در خشم طوفان و در نتيجه نجات يافتن سوار شدگان بر آن با رعايت و نظر مستقيم خدا و در سايهء رحمت او بوده است .
تَجْرِي بِأَعْيُنِنا جَزاءً لِمَنْ كانَ كُفِرَ
« روان مىشد در برابر چشمان ما تا پاداشى براى آن كس باشد كه در معرض كفر قرار گرفته بود . » چشم خدا به معنى لطف و رحمت و رعايت او نسبت به پيامبرش ( ع ) بود كه او و كسانى را كه با وى بودند ، به پاداش رنجى كه ديده بود و ايمانى كه
هامش
( 23 ) - هود / 39 .