پردهء شك و ترديد از قلب انسانى است كه در آنها به انديشيدن مىپردازد و از هدايت آنها پيروى مىكند .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى
« پس به كدام يك از آيات پروردگارت شك مىكنى ؟ » آلاء به معنى آيات و نشانههاى است ، و دليل بر آن است گفتهء خدا در سورة الرحمن
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
. « 85 » و تمارى به معنى پى در پى شك كردن است يا از شكى به شك ديگر افتادن ، بدان جهت كه آن كس كه در اين قضاياى سرنوشت ساز و كلى شك مىكند ، شك خود را در قلب خويش نگاه نمىدارد ، بلكه آن را به كسى مثل خود القا مىكند و از او نيز شكى به وى القا مىشود ، و شايسته است كه اين همه با اين آيات متوالى رو به رو شود .
/ 197 [ 56 ] از عميقترين مشكلات انسان اين است كه رسيدن عذاب الاهى را به خودش كه با گمراهى سر و كار دارد مستبعد مىپندارد ، يا به سبب شك داشتن در قدرت خدا همچون جهودانى كه مىگفتند دست خدا بسته است ، يا براى اميد و آرزوى غير منطقى به رحمت او ، و قرآن از عاقبت امتهايى براى ما سخن مىگويد كه گمراه شدند و حق را تكذيب كردند ، و آن را در برابر ما قرار مىدهد تا ما را بيم دهد و باشد كه از باطل به حق بازگرديم .
هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى
« اين بيم دهندهاى از بيم دهندههاى نخستين است . » گفته شده است كه معنى « نذير » در اين جا رسول بزرگوار ( ص ) است كه نمايندهء امتداد رسولان است ، پس به همان گونه كه هود و صالح و نوح و لوط عليهم السلام اقوام خويش را بيم و هشدار مىدادند ، محمّد ( ص ) نيز مانند آنان بيم مىدهد ، و امام صادق ( ع ) كه دربارهء اين آيه از او پرسش شده بود ، گفته است :
« يعنى محمّد ( ص ) كه از آنان خواست كه به اقرار به خدا در عالم ذرّ اول
هامش
( 85 ) - سورة الرحمن / 13 .