پيدا مىكند ، پس ظواهر و حوادث را به صورت مادى و بر اساس آن كه قانون همه چيز است در معرض توضيح و تفسير قرار مىدهد ، و مىبيند كه زاده شدن از همخوابگى آغاز مىشود كه مرد منيى يافته را در زهدان زن مىريزد ، و زهدان آمادهء براى به وجود آمدن جنين بر طبق قوانين و معادلاتى معين به نوبهء خود به كار برمىخيزد / 192 و از تركيب تخمك و منيى يافته پديد مىآيد كه سپس جنين از آن ساخته مىشود ، كه اگر در آن جنبهء مردانگى غلبه داشته باشد ، نتيجه آن است كه از جنين پس از پايان يافتن دوران زهدانى آن پسرى به دنيا آيد ، و اگر جنبهء زنانگى غالب باشد دخترى . سپس در همين حد توقف مىكند و به بحث دربارهء پايان اين نمودها نمىپردازد ، در صورتى كه اگر خوب دقت كنيم در سلسلهء علتها و آنچه ميان خواستهء انسان و تحقق عمل فاصله مىشود ، جاهاى خالى مىبينيم ، پس تو كه خواستار پيدا كردن فرزندانى هستى ، آيا در صلب خود بر اين كار قدرت دارى ؟ و آيا موفق مىشوى كه همسرى مناسب براى آن پيدا كنى ؟ و آيا تضمينى بر آن مىيابى كه عقيم و سترون نيست ، يا گرفتار سقط جنين نمىشود ؟ و دهها پرسش از اين گونه كه در ذهن هر يك از ما كه خواستار انجام دادن آن هستيم طرح مىشود . و چون در جستجوى ريشهء اين پرسشها برآييم به اين امر واقف مىشويم كه هدفهاى مورد نظر ما كه تلاشهاى ما نتوانست آنها را براى ما تأمين كند ، به سبب آن بوده است كه چنان حساب نكرديم كه اين هراس در انديشهء ما آفريده شده تا ديگر به آنچه مىخواهيم دست يابيم . و امام امير المؤمنين عليه السلام راست گفت كه : « خدا را به از بين رفتن عزيمتها و شكسته شدن همتها شناختم » . بيا و براى مرتبهء هزارم دور از توكل بر خدا قلبت را براى انجام نقشهاى به كار انداز و ببين كه چگونه گردنههاى غير قابل عبور حساب ناشده بر سر راهت پيدا مىشود .
از همين جا اين حقيقت در فطرت مردمان جايگزين شده است كه زمام امور به دست ايشان نيست ، و در هر عملى كه شخص در انجام دادن يا جلوگيرى كردن از انجام آن سهيم مىشود ، اندازهاى غيب وجود دارد . و قدرت خدا بر ايجاد نخستين آدمى از نطفه تا مرگ تأكيدى بر آن است كه بار ديگر او را براى جزا
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 190
مساهمون: احمد آرام
ص١٩٠