پيوسته حسرت آنچه آرزو كرده و به آن نرسيدهايد ، در پى شما روان است » . « 38 » [ 25 - 26 ] و بطلان انديشهء تمنّى تنها مختص به آخرت نيست ، بلكه شامل دنيا نيز مىشود ، بدان سبب كه خدايى كه آنها را آفريده ، نقشهء آنها را نيز ترسيم كرده است ، و براى آنها راهها و سنّتهايى واقعى مقرر داشته است كه بايد بر اساس آنها كار جريان پيدا كند ، و نه بر اساس رؤياها و آرزومنديها ، و خداى تعالى مىگويد :
لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ وَ لا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً
« ( جريان امور ) به آرزو و دلخواه شما و دلخواه اهل كتاب نيست ، و هر كس كار بد كند ، به كيفر آن خواهد رسيد ، و براى خود يار و ياورى جز خدا نخواهد يافت » . « 39 »
فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى
« و انجام و آغاز هر دو از آن خدا است . » خدا حق است ، و او به آن فرمان مىدهد ، و سلطان و استيلاى او هميشگى است ، و تدبير او بر همه جا مسلط است ، و قضاى او روان مىشود ، و اين همه ضمانتى براى جريان يافتن حق است على رغم آرزومنديهاى مخالف بشرى آن ، و در / 166 سايه حكومت خدا مجالى براى پندارها و تمنيات انسان وجود ندارد ، و هر كس گمان كند كه مىتواند از سنتهاى خدا و حاكميت او با اعتماد كردن به امانى و آرزوهاى خويش خلاصى پيدا كند ، خطا كرده است ، بدان سبب كه به منازعهء با خدا بر سر سلطان و تسلط او برخاسته است ، و براى آن كه بتواند آرزوهاى خود را عملى سازد ، ناگزير بايد از تحت سلطهء او سبحانه و تعالى خارج شود ، و به جستجوى يك زندگى برخيزد كه در آن آرزوها كارساز است ، و چنين چيزى را نخواهد يافت ، بدان سبب كه همهء زندگى متعلق به او عزّ و جلّ است ، يا بايد به جستجوى حكومتى برخيزد كه امكان رو به رو شدن با سلطان و ارادهء خدا را داشته باشد ، و هيچ راهى براى رسيدن به چنين حكومتى نمىيابد ، و حتى از شفاعت فرشتگان موكل به طبيعت نيز
هامش
( 38 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 242 .
( 39 ) - النساء / 123 .