درمان آن نازل شده است ، و چنان مىنمايد كه سياق راه را هموار مىسازد و ما را خرده خرده به آن نزديك مىكند ، پس يكى از هدفهاى همهء رسالتها تثبيت مسئوليت و برهنه كردن انسان از حجابهاى توجيههاى بى جا و هواهايى است كه به وسيلهء آنها مىخواهد از مسئوليت خلاص شود .
أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنَّى
« مگر آدمى بايد به آنچه آرزو مىكند برسد ؟ » .
تمنّى و دنبال آرزو افتادن فريبى است كه انسان به نفس خود مىدهد به اين كه از طريق گمانها و اوهامى كه با تخيل خود مىسازد به آنها خواهد رسيد :
گرسنه آرزوى سيرى مىكند ، پس قرص نان در خيالش مجسم مىشود ، و تشنه تمنى سيراب شدن پيدا مىكند ، و در وهم خود نهرهاى درخشان را به خاطر مىآورد ، و مشتاق عمل جنسى خود را چنان خيال مىكند كه به معشوقهء خويش چسبيده است ، و اين حالتى طبيعى در / 165 انسان است كه به او توازنى در زندگى مىبخشد ، و هر چه حقايق و خواستههاى مورد توجه بزرگتر و مهمتر باشد ، آرزوها اشكال و ابعاد تازهتر پيدا مىكند ، چيزى كه هست مبالغهء در تمنّى براى او زيانبخش است ، بدان سبب كه او را از سازگارى با زندگى واقعى دور مىسازد و به اوهام و اسطورهها نزديكش مىكند ، و به جاى تلاش واقعى براى رسيدن به هدف متوسل به گمان و پندار و هوا و هوس مىشود . آيا اگر كسى در خانهاش بنشيند و آرزوى رسيدن روزى را در سر بپرورد ، اين آرزو تحقق پيدا مىكند و روزى به او مىرسد ؟ و به همين گونه اگر در دنيا بىسو و سمتى خاص به اين جا و آن جا برود آرزوهاى مجرد او - كه از هواها و پندارهاى او برخاسته و مبتنى بر اعتقادش او به بتان است - به هيچ وجه حلال مشكلات او نمىشود ، و او را از عذاب رهايى نمىبخشد . آنچه به انسان نتيجه مىبخشد ، سعى و عمل نيك و بد او است ، و ما همين را نتيجهء اين آيات مشاهده مىكنيم كه براى درمان انديشهء تمنّى عرضه شده است . و امام صادق ( ع ) گفت :
« از تمنّى دورى جوييد ، كه آن بهجت و شاديبخشى آنچه را كه به شما عطا شده ، از بين مىبرد ، و موهبتهاى خداى عزّ و جلّ در نزد شما كوچك جلوهگر مىشود ، و