و اين برنامهء مستشرقان و بسيارى از مسلمانان در ارزيابى اسلام و رسول بزرگوار ( ص ) است .
أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُ بَلْ لا يُؤْمِنُونَ
« يا مىگويند كه خود آنها را ساخته و پرداخته است و به همين جهت ايمان نمىآورند . » [ 34 ] و قرآن با آنان به چالش برمىخيزد و مىگويد كه : اگر قرآن ساختهء نبوغ رسول است ، پس او بشرى همانند ايشان است ، و آيا ايشان مىتوانند كلامى همچون قرآن بسازند ؟
فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ إِنْ كانُوا صادِقِينَ
« پس اگر راست مىگويند ، سخنى همانند آن بياورند . » نكره بودن كلمهء « حديث » دليل بر تبعيض است ، پس چالش بر جزئى از قرآن همچون يك سوره يا يك آيه واقع مىشود ، و اين معجزهء جاودان الاهى با گذشت زمان پيوسته و براى همهء نسلها از انس و جن چالش خود را تجديد مىكند ، و خداوند متعال مىگويد :
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً
« بگو كه : اگر انس و جن با هم جمع شوند تا مثل اين قرآن را بياورند ، حتى اگر بعضى از آنان هم به كمك ديگران بر خيزند ، مثل اين قرآن را نخواهند آورد » . « 44 » [ 35 - 36 ] از سخن برخاستهء از واقعيت تشريع ، سياق به واقعيت آفرينش انتقال پيدا مىكند ، و پس از آن كه ثابت كرد كه رسالت از ساختههاى بشر نيست ، و كهانت و جنون و شعر و مخالفت با عقل و خرد هم نيست ، و اين كه دليل از جانب خدا بودن آن اين است كه بشر نمىتواند يك جمله كه شبيه آن باشد بسازد ، سياق متوجه به اثبات وجود آفريدگار عزّ و جلّ از راه سه پرسش آينده مىشود :
نخست : اين كه ( كافران و همهء مخلوقات ) بدون خالق آفريده شده باشند .
/ 123 دوم : اين كه آنان خود آفرينندهء خويشتن باشند .
هامش
( 44 ) - الإسراء / 88 .