كسانى را كه ايمان آوردند و فرزندان ايشان در ايمان پيرو آنان بودند ، اين فرزندان را به ايشان ملحق مىكنيم . » بدين گونه اسلام هيچ وسيلهاى براى رفتن به بهشت را جز عمل صالح نمىبيند ، و به همين سبب پيوستن ذرّيّه به ايشان تنها به نسبت وابسته نيست ، بلكه با پيروى از روى فهم از مسير نسل گذشته در طريق « ايمان » است ، پس نسبت داشتن محض يا حتى پيروى كردن كوركورانه بنا بر روش قرآن كارى براى فرزندان و وابستگان صورت نمىدهد .
نقطهء عزيمت در پرداختن به عمل صالح و ادامه دادن به آن ، مىبايستى منطق سالم بوده باشد . اگر كسى به آداب دينى ، بدون داشتن نيت تقرب و نزديك شدن به خدا ، بلكه از آن سبب كه در خانوادهء مسلمانى به دنيا آمده يا در جامعهاى مسلمان زندگى مىكند و همرنگ با محيط است ، يا از ترس سلطان يا براى هدفى مصلحتى چنين مىكند ، آيا عمل او در نزد خدا مقبول است ؟
نسبت حقيقى ميان صالحان به حسب و نسب نيست ، و نه پيوستن به تجمع ايشان ، بلكه به عملى است كه خالص براى فرمانبردارى از فرمانهاى خدا انجام گرفته باشد .
خداوند متعال مىگويد :
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ
« و كسانى را كه ايمان آوردند و كارهاى خوب و شايسته كردند در ميان صالحان و شايستگان قرارشان مىدهيم » ، « 30 » و قرآن مثالهايى از اين حقيقت از تاريخ نزديكترين بندگان به او يعنى پيامبران براى ما مىآورد و مىگويد :
قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ فَلا تَسْئَلْنِ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ
( خدا ) گفت : اى نوح ! او ( يعنى پسرت ) از اهل تو نيست ، او عملى غير صالح است ، پس چيزى را كه بدان علم ندارى از من مخواه ، و من به تو پند مىدهم كه از نادانان مباش » ، « 31 » و گفت : / 108
هامش
( 30 ) - العنكبوت / 9 .
( 31 ) - هود / 46 .