تلاوت مىشود .
كه آنان را به حقيقت ملزم سازد ، بدون دليل از آن مىگريزند ، بلكه :
ما كانَ حُجَّتَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا ائْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
دستاويز ايشان جز آن نيست كه بگويند : اگر راست مىگوييد پدران ما را نزد ما بياوريد .
و آيا اگر ايشان را زنده كند ايمان خواهند آورد ؟
هرگز . . . آنان مىخواهند كه به اين بهانه از زير بار مسئوليّت فرار كنند .
[ 26 ]
قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ
بگو : خدا شما را زنده مىكند .
از عدم با همان قدرتى كه با آن آسمانها و زمين را از نيستى به هستى آورده است .
ثُمَّ يُمِيتُكُمْ
سپس شما را مىميراند ، و چنان كه ايشان گمان دارند ، دهر و روزگار هلاكشان نمىكند .
و چنان مىنمايد كه در اين جا تفاوتى ميان موت و هلاك وجود دارد :
موت جدا شدن روح از بدن است ، اما هلاك به معنى از هم پاشيدن يك چيز است و آن متناسب با زوال به وسيلهء عذاب است و در اوضاع و احوالى كه آثار مرده را از ميان مىبرد و گويى از هم پاشيده شده است ، بدان گونه كه هلاك در اين گفتهء خداى تعالى آمده است :
وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّناتِ فَما زِلْتُمْ فِي شَكٍّ مِمَّا جاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذا هَلَكَ / 101 قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولًا
و آمد به شما يوسف پيش از اين با پيغامهاى روشن ، پس همواره در گمان بوديد از آنچه او براى شما آورد ، تا آن گاه كه بمرد ، گفتيد كه خدا پس از او هرگز فرستادهاى نخواهد فرستاد » ، « 13 » و اين گفته او تعالى :
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ
مىپرسند از تو ، بگو ( ايشان را ) كه او فتوى مىكند شما را در كلاله : اگر مردى بميرد » ، « 14 » و اين گفتهء او تعالى :
كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ
هر چيز نيست شدنى است مگر
هامش
( 13 ) - غافر ( المؤمن ) / 34 .
( 14 ) - النساء / 176 .