بحث در پيرامون ستم آماده سازند ، و بنا بر اين ستم عنوان فردى پيدا مىكند كه حرص و برتريجويى محرك آن است ، و هر چه زودتر به صورت يك جريان اجتماعى منظم در مىآيد كه براى خود مؤسسهها و قوانين و پشتوانهها و رهبريهايى دارد ، و حتى مردمان به دو گروه تقسيم مىشوند : گروهى ظالم و مستكبر و متسلط ، و طبقهاى ستمكش و مظلوم و مستضعف و مقهور ، و آن طبقه برتر نيز داراى اختلاف صورتهايى است ، ولى جوهر و اساس آن يكى است ، خواه به نام ملوك الطوائف خوانده شده باشد يا اتحاديهء شركتها يا حكومت ، يا . . . يا . . .
دوم : و هنگامى كه مردمان انحراف پيدا مىكنند ، و طبقهء مستكبر و مستضعفسازى بر آنان استيلا پيدا مىكند ، مردمان در سايهء ابر سياهى از ترس و پرچمهاى گمراه كننده قرار مىگيرند ، ناگزير مىبايستى نيكان و صالحان ( خواه از پيامبران و خواه از پيروان ايشان ) به سلاح شجاعت و استقامت مسلح شوند ، و انگشتان خود را رو به آسمان براى اشارهء به خداى واحد احد بلند كنند ، و چون خداوند متعال شكيبايى بر بلا و آزمايش را در ايشان ملاحظه كند ، / 85 با عزّت خود ايشان را يارى خواهد كرد .
شرح آيات :
[ 16 ]
وَ لَقَدْ آتَيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ
و به بنى اسراييل داديم .
اولا :
الْكِتابَ
كتاب كه تورات است و انجيل و زبور ، كه عقلهاى ايشان را برانگيخت و براى زندگى آنان برنامهاى فراهم آورد .
ثانيا :
وَ الْحُكْمَ
و فرمانروايى .
پس خدا در ميان بنى اسراييل پادشاهان فرمانروايى پديد آورد كه ما از آنان در تفسير آيهء 98 سورهء الأنعام سخن گفتيم .