گرفتن انسان مؤمن در معرض فشارهاى متضاد با او ، تعبير از صورت ديگرى از آن چيز است كه اين آيه از سورهء « ق » مشتمل بر آن است .
و چون پارهاى از قرآن تفسير كنندهء پارهاى ديگر از آن است ، تفسير علاقهء ميان صبر و صلات و نقش آنها را در مقاومت با فشارها در اين گفتهء خداوند متعال مشاهده مىكنيم :
وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ
و از بردبارى و نماز يارى خواهيد ، و اين بزرگ و دشوار است مگر بر خاشعان » . « 71 » / 501 در اين سوره خدا از پيامبرش و به وسيلهء او از مؤمنان در سراسر زمان و نسلهاى متوالى چنان مىخواهد كه با نماز ، و چندين بار در هر روز ، با او اتّصال پيدا كنند .
قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
پيش از سر بر آوردن خورشيد از افق .
يعنى بين الطلوعين ، از طلوع فجر تا طلوع خورشيد ، و تسبيح خدا با ذكر است و نماز و قرآن ، و در اين باره تأكيدهاى متعددى در نصوص اسلامى براى بهره بردارى از اين فاصلهء از شبانه روز آمده است . خداوند متعال گفت :
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً
و پيامبر بزرگوار ( ص ) گفته است : « زمين بانگى به سوى پروردگارش همچون بانگ شكايت از سه چيز برنداشته است ( تا آن جا كه گفت ) و خوابيدن بر آن ( يعنى نماز ) پيش از طلوع خورشيد » ؛ « 72 » و امير المؤمنين ( ع ) گفت : « و در فاصلهء ميان طلوع سپيده دم و طلوع خورشيد طلب روزى كنيد ، كه تأثير آن براى رسيدن به روزى بيش از پيمودن زمين است ، و آن ساعتى است كه خدا در آن روزى را ميان بندگان خويش تقسيم مىكند » ؛ « 73 » و از امام صادق ( ع ) دربارهء اين پرسيدند و او گفت :
هنگامى كه به صبح مىرسى و هنگامى كه به شام مىرسى ، ده بار بگو : لا إله إلّا
هامش
( 71 ) - البقرة / 45 .
( 72 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 118 .
( 73 ) - همان جا .