دوزخ عذاب را مىچشد . « 25 » بعضى از مفسّران گفتهاند كه اين علاوه بر عذاب مادى اهانت و استهزاء است ، و به اكرام مؤمنان از جانب خدا با سلام كردن بر ايشان شباهت دارد كه علاوه بر نعيم بهشت است ، و براى اين بيان به گفتهء خداوند متعال :
وَ قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ
« 26 » شبيه است ، و اين تفسيرى صايب است ، ولى تفسيرى ديگر از آيه به نظر مىرسد ، و آن اين كه خدا انسان را براى آن نيافريده است كه / 51 با چنين سرنوشت بدى رو به رو شود ، بلكه براى آن آفريده است كه او را مورد رحمت و مرحمت خويش قرار دهد و گرامى و معزز زندگى كند ، ولى او خود اين سرنوشت را برگزيده و با عمل بد خود آن را خريده است ، بدان سبب كه نتوانسته است بر فطرت و شكيبايى بر حق استقامت ورزد ، و آيه براى يادآورى اين حقيقت آمده است .
[ 50 ] اما سبب رسيدن آدمى به خوارى پس از عزت ، و ذلت پس از كرامت ، شك كردن او در جزاء است ، بدان جهت كه مشكوك شدن در آن زندگى را از مسئوليت دور مىكند و شخص را از مراقبت در رفتار و كردار خود باز مىدارد .
إِنَّ هذا ما كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ
و اين همان چيزى است كه در آن شك داشتيد .
شك ، از دشمنترين دشمنان ايمان است ، بدان سبب كه به كفر و انكار مىانجامد ، و توانها و نيروهاى انسان را از توجه به ساختن آيندهء ابدى باز مىدارد ، چه او ملتزم به حق است ، و براى آن همه چيز را فدا مىكند ، ولى اين در صورتى است كه به آن ايمان داشته باشد كه چنين فداكاريها در آخرت به صورت پاداش به وى باز گردانده مىشود ، پس چگونه مىتواند با داشتن شك به فداكارى بپردازد ؟ ! امام على ( ع ) از خطر شك ما را بر حذر داشته و گفته است : « دانش خود
هامش
( 25 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 630 .
( 26 ) - الزّمر / 73 .