خدا براى تو فرستاده است ، پس يكى از آن دو را مىپوشد و ديگرى را روى آن بر دوش مىاندازد ، و به هر چه مىرسد براى او روشن مىشود ، تا به وعده گاه برسد ، و چون جمع شوند ، پروردگار تبارك و تعالى بر آنان متجلّى مىشود ، و چون به آن يعنى به رحمتش نظر كنند به سجده مىافتند ، پس مىگويد : اى بندگانم ! سرهاتان را بلند كنيد كه امروز روز سجده كردن و عبادت نيست ، و رنج از شما برداشته شده است ، و آنان مىگويند : پروردگارا ! چه چيز برتر از چيزى است كه به ما بخشيدى ؟ بهشت را به ما عطا كردى ، و او مىگويد : براى شما است هفتاد برابر آنچه در اختيار داريد ، پس مؤمن در هر هفته به هفتاد برابر آنچه در تصرف دارد دسترس پيدا مىكند ، و گفتهء خدا چنين است :
وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ
. « 57 » [ 36 ] قرآن كريم - در بررسى پديدهء كفر و بى ايمانى نسبت به قدرت خداوند بر زنده كردن دوبارهء مردگان - كافران را به انديشيدن در آثار و نشانههاى قدرت خداوند در مسأله حيات و زندگى از طريق مطالعهء تاريخ بشرى كه آكنده از شواهد و دلايل در اين زمينه است ، فرا مىخواند تا پى برند كه زندگى عبث نيست بلكه مطابق يك حكمت از پيش تعيين شده پيش مىرود ؛ زيرا اقوام گذشته چون حق را تكذيب كردند نابود شدند .
وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً
و چه بسيار كسان را كه قرنها پيش از ايشان بودند هلاك كرديم كه قوت و قدرتشان بيشتر و سختتر از ايشان بود .
اين سنّتى جارى در زندگى است كه هيچ چيز آن را از جريان باز نمىدارد ، و بشر با هر قدرتى كه داشته باشد نمىتواند مانع آن شود ، و لفظ
أَهْلَكْنا
كه به كلمهء « كم » اضافه شده كه مخصوص پرسش از شماره است ، براى تأكيد اين مطلب است كه آنچه در تاريخ وقوع پيدا كرده ، تنها نيست كه بر حسب تصادف صورت پذيرفته باشد ، بلكه نمودى مستمر و دليل بر وجود سنّتى فرمانروا است كه
هامش
( 57 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 115 .