گفتهاش اشاره كرده است :
هذا ما تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ
اين است چيزى كه به شما وعده داده شده و به هر بازگشت كنندهء نگهبان حدود داده خواهد شد .
[ 33 ] و مىپرسى كه انسان چه وقت به خدا باز مىگردد و به پاسدارى از حدود او مىپردازد ؟ و جواب آن است كه : در آن هنگام كه به حق از او مىترسد ، و از آن نظر چنين است كه انسان گاه از خود نشانههاى ترس را به خاطر هدفها و مصالح دنيوى نشان مىدهد ، در صورتى كه واقعيت ندارد ، و ترسندهء راستين از خدا آن كسى است كه در هنگام دور بودن از ديدار مردمان از خدا مىهراسد ، و در آن هنگام كه اسباب معصيت براى او فراهم است در برابر شهوات خود مقاومت مىكند و از آنها دورى مىجويد ، زيرا كه به رقابت خدا ايمان دارد كه در نظر او مهمتر از هر رقابت ديگر است .
مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ
هر كه در نهان از خدا بترسد .
اسلام پيش از هر چيز در آن مىكوشد كه وازع و بازدارندهء دينى - ترس از خدا - را در جانهاى پيروان خود همچون ضمنى براى متعهد و ملتزم بودن به نظامها و احكام مستقر سازد ، چه اثر اين رادع و مانع از ديگر گونههاى آن بيشتر است .
/ 493
وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ
و با دلى بازگشت كننده آمده باشد .
كلمهء « جاء » اشاره به آن دارد كه شرط راه يافتن به بهشت استقامت ورزيدن بر حق است تا آن زمان كسى كه عازم به لقاء اللَّه شود ( با قلبى پاكيزه و سالم ) .
[ 34 ] و چون انسان داراى اين صفات شود از جملهء متقيانى مىشود كه به سلامتى به بهشت داخل مىشوند .
ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ
با سلام به آن در آييد كه اين روز جاودانگى است .
انسان در دنيا به آن چه مىخواهد ، جز به كوشش و فداكارى دسترسى پيدا نمىكند ، و اجل وى در آن محدود و ، بر خلاف بهشت ، مدّت لذت بردن از نعمتهاى