فشارهاى زيانبخش به سوى باطل پرهيز كند ، لازم است نظرى به آخرت بيندازد كه در آن همه از يارى او جدا مىشوند ، و بلكه راهى براى آن نمىماند ، و او با عمل خود تنها باقى مىماند .
سپس سياق قرآنى پس از اين بيم دادن ، به برانگيختن آرزو و اميد در ما مىپردازد ، و در كنار عزت خدا ما را به ياد رحمت او مىاندازد ، چه با عزت خود سنت جزا را استقرار بخشيده و به رحمت خود شفاعت و مغفرت را براى اين انسان ضعيف در دسترس او قرار داده است ، و بدين گونه استثنايى ميان ديگر مردمانى شده كه از خويشاونديها و وابستگيها بريده شدهاند و در گرد اعمال بد و زشت خويش قرار گرفتهاند ، و آنان كسانى هستند كه رحمت خداى عزّ و جلّ شامل حال ايشان خواهد شد .
إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ
مگر كسى كه خدا بر او رحم كند ، و او را به ايمان راه نمايد ، و در انجام دادن عمل صالح در دنيا توفيق دهد ، و گناهانش را بيامرزد ، و در آنها اولياى خويش را در آخرت شفيع قرار دهد ، كه اين او را از شفاعت صالحان بى نياز مىسازد و خدا او را بر دشواريها پيروز خواهد كرد .
إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
كه او توانا و بخشنده است .
شحّام گفت : در شب جمعهاى كه با ابو عبد اللَّه ( ع ) در راه بوديم ، به من گفت : « شب جمعه است پس قرآن بخوان » و من اين آيات را خواندم
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ
( تا آنجا كه )
إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ
، پس ابو عبد اللَّه ( ع ) گفت : « سوگند به خدا كه ما از آن كسانيم كه خدا آنان را استثنا كرده است و از ايشان بى نياز بوديم » . « 22 » / 49 [ 43 - 46 ] و همچون نتيجهاى از يوم الفصل قرآن با ما دربارهء دو تصوير سخن مىگويد : يكى تصوير اصحاب آتش است كه در آن اشكال گوناگون عذاب را مىچشند ، و ديگرى تصوير اهل بهشت كه از نعمت آن بهرهمند مىشوند .
هامش
( 22 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 629 .