گفت : « تبع را سبّ و لعن مكنيد كه او اسلام آورد » ، « 21 » و كسانى از قوم او كه گناه مىكردند گرفتار عذاب خدا شدند ، و چون اين جزا مندرج در سنت الاهى جهانى است ، پس عذاب گاه به هر بشرى مىرسد كه گناه ديگرى را به خود نسبت دهد .
[ 38 - 39 ] و سنت جزا و مكافات امرى شاذّ و نادر از طبيعت زندگى نيست ، بلكه برخاستهء از صميم آفرينش است ، بدان سبب كه خدا آسمانها و زمين را براى هدفى عالى آفريد ، و اين امرى است كه مقتضى جزا و حتمى بودن آن است .
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ
و ما آسمانها و زمين و آنچه را كه ميان آنها است به بازى نيافريديم .
خدا هر چيز را براى هدفى معين آفريد ، هر اندازه كه آن چيز در نظر انسان كوچك و ناچيز جلوهگر شود ، و در علم طبعشناسى ( فيزيولوژى ) به اثبات رسيده است كه هر چيز در بدن آدمى نقش معينى دارد ، و انسان جز به آن كامل محسوب نمىشود ، و حتى يك تار مو و برتر از آن يك ياختهء بسيار كوچك نيز چنين است ، پس آيا با وجود اين امكان آن وجود دارد كه پروردگار ما انسان را به تمامى بيهوده و عبث آفريده باشد ؟ ! هرگز . . . او را در زندگى هدفى است ، و او در برابر پروردگارش در برابر هر چيز كه انجام مىدهد مسئول است ، / 47 ولى اين حقيقت آشكار در نزد جاهلان و گمراهان غامض و پيچيده مىنمايد .
ما خَلَقْناهُما إِلَّا بِالْحَقِّ
آنها را جز به حق نيافريديم .
كه همان وسيله و هدف است .
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
ولى بيشتر ايشان نمىدانند .
ندانستن آنان به اين سبب نيست كه آيات راهنماى به اين حقيقت را نمىبينند ، بلكه براى آن است كه اين آيات در ذهنها و ضميرهاى ايشان مبدل به بينش و بصيرت نمىشود ، و سبب آن است كه نگرش ايشان به زندگى نگرش
هامش
( 21 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 629 .