است تا اگر همچون سگان پرداختن به دنيا و به جان هم افتادن ايشان را بر سر آن ، و پشت كردنشان را به اهل تقوا مشاهده مىكنند ، پريشان نشوند ، چه خدا از آنان خبر دارد و مىداند كه چه مىكنند ، و زمام امور به دست او است ، و او پرهيزگاران را گرامى مىدارد ، و گواه بودن او كافى و پاداش دهندگى دادگرانهء او بسنده است .
[ 14 ] از آن نظر كه گذشتن و چشمپوشى از حميت و رگ جاهليت و مخصوصا براى اعرابى دشوار است كه قرنهاى پياپى تسبيح گوى بزرگواريها و مفاخر پدران و نياكان خود بودهاند ، قرآن كريم به ما يادآورى مىكند كه ايمان تنها تسليم شدن ظاهرى به دين تازه نيست ، بلكه به معنى تغيير ژرفى در شخصيت است كه بايد عملا آشكار شود ، و كسى كه چنان تصور كند كه امكان جمع كردن ميان ارزشهاى جاهليت و دين وجود دارد ، معنى دين را نفهميده است . مگر نه چنان است كه دين وسيلهء شفا يافتن از بيماريهاى جاهليت است . . . و جانشين صالح و شايستهاى براى ارزشهاى فاسد ، پس چگونه آن دو مىتوانند با هم جمع شوند ؟
/ 441 دين حق جهادى پيوسته عليه جنبههاى بد و منفى بشريت است . با وسايل جدايى خون و رنگ و زمين سازگارى ندارد . بر ضد ارزشهاى نسبى و آدابى و عرفيات كهنه شده است . متضاد با هوى و شهوتها و نادانى و حزب بازى است . . .
پس هر كس بتواند فرمانبردارى را خالص به خدا و فرستادهاش اختصاص دهد ( و از آداب و ميراث گذشتگانش چشم بپوشد ) ، و در راه اصلاح جامعهء خويش بكوشد ، كسى است كه به تراز ايمان ارتقا يافته است .
قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا
اعراب گفتند كه ايمان آورديم ، بگو كه : ايمان نياورديد ، بلكه بگوييد كه تسليم شديم و اسلام آورديم .
و فرق ميان آن دو در اين است كه اسلام تسليم شدن به دين است با تسليمى ظاهرى . . . به پذيرفتن شهادتين و خاضع بودن به احكام شرعيه ، در صورتى كه ايمان به معنى انقلابى حقيقى است كه در نفس و جان آدمى صورتپذير مىشود .