ستمگر و ديگرى دادگر است و دادگر ستمگر را شكست داده است ، گفت : « بر دادگران و اهل عدل روا نيست كه فرارى را تعقيب كنند و بر زخميان سخت گيرند و آنان را بكشند و اسيران را به قتل رسانند ، و اين در صورتى است كه از اهل بغى احدى بر جاى نمانده باشد و گروهى نيست كه به آن باز گردند ، پس اگر گروهى داشته باشند كه به آنان باز گردند ، لازم است اسيرشان كشته شود و فراريشان را تعقيب كند و زخميانشان در معرض سختگيرى قرار گيرند » . « 42 » محقّق در شرايع گفته است : بر كسانى از اهل بغى كه گروهى دارند و به آنها باز خواهند گشت ، جايز است كه مجروحانشان در معرض سختگيرى قرار گيرند و فراريانشان تعقيب شوند و اسيرانشان به قتل رسند . و صاحب جواهر در تأييد آن نوشته است : و من دليل مخالفتى با هيچ يك از آنها نمىبينم . « 43 » اين حكم نيز از آيهء شريفه به دست مىآيد ، بدان سبب كه باغيان صاحب گروه اگر از آنان جدا نشوند پيوسته در حالت جنگ به سر مىبرند ، مگر گروه او با مسلمانان در حال جنگ نيست در حالتى كه او از ايشان تبرّى نجسته است ؟ . .
پس گفتهء او سبحانه و تعالى :
حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ
در حق او صدق نمىكند .
در حديثى به جا مانده آمده است كه : اسيرى را در جنگ صفين به نزد على عليه السلام آوردند كه با او بيعت كرد و على ( ع ) گفت : « تو را نمىكشم زيرا كه از پروردگار جهانيان مىترسم ، پس او را به حال خود رها كرد و جامه و سلاحى را كه از او گرفته بودند به او باز پس داد » . « 44 » / 400 از اين جا معلوم مىشود كه از اسير بايد خواستار توبه شوند ، و اگر از قوم خود دورى و تبرى جويد رهايش كنند و خدا دانا است .
[ 10 ] به همان گونه كه بخشى از نهر بخش ديگر آن را پاك مىكند ،
هامش
( 42 ) - همان جا ، ص 329 .
( 43 ) - همان جا ، ص 328 .
( 44 ) - وسائل الشيعة ، ج 11 ، ص 54 .