يعنى براى آن كه فاسق شما را به معارضهء با قومى مؤمن ، بدون تحقيقى از شما ، وادار نكند و سپس از فوت شدن فرصت گرفتار پشيمانى نشويد ، و از اين آيه چندين بصيرت استنباط مىشود :
نخست : اين كه منشأ بيشتر مبارزههاى اجتماعى كه مؤمنان را از پا در مىآورد ، فاسقانىاند كه يگانگى مؤمنان را خواهان نيستند و ميان ايشان به فتنه انگيزى مىپردازند . و چون در واقعيت مسلمانان امروز بينديشيم ، به آنجا مىرسيم كه بيشتر كسانى كه آتش فتنه را در ميان ايشان روشن مىكنند ، غالبا دورترين افراد / 376 از ارزشها به شمار مىروند ، و سابقهها ( بد و كينههاى آنان عليه السلام و ترسشان از رسوايى سبب برخاستن ايشان به ضديت اين يا آن گروه از مسلمانان انجاميده است .
اگر مؤمنان بتوانند تأثير فاسقان را از اجتماع خود دور كنند ، بر آن توانا خواهند شد كه بزرگترين شكاف و سوراخى را كه تهديد كنندهء وجود و حيثيت ايشان است به خوبى ببندند و از گرفتارى به آن راحت شوند .
دوم : و امروز كه مسلمانان در معرض نيروى فرهنگى و هجوم تبليغاتى هزاران مؤسسهء تبليغاتى گوناگون قرار گرفتهاند ، بيش از هر زمان ديگر خود را نيازمند به اجرا كردن اين سفارش الاهى مىبينيم كه دربارهء صحت و سقم آنچه مىشنويم به تحقيق و جستجو بپردازيم ، زيرا كه فاسقان هيچ باكى از آن ندارند كه چه مىگويند ، و آيا خبرگزاريهايى كه با سرمايههاى دشمنان و نفوذ آنان به تبليغات مىپردازند ، ملتزم به آناند كه راست بگويند ؟ و روزنامههايى كه به نام مترفان و طاغيان انتشار پيدا مىكند ، آيا به مراعات جانب حق ممكن است بپردازند ؟ و ايستگاههاى راديويى فراوانى كه هر روزه آبشارى از معلومات گوناگون پخش مىكنند ، آيا ضامنى براى راستى گفتههاى خود در اختيار شما قرار دادهاند ؟
هرگز . . . بايد به رسيدگى و اثبات درستى و نادرستى آنها اقدام شود ، ولى چگونه ؟
از آن جا كه حجم انديشهها و اخبار منتشر شده بسيار زياد است ، قدرت افراد براى اثبات درستى و نادرستى آنها كفايت نمىكند ، و به همين سبب لازم است مؤسسات
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 375
مساهمون: احمد آرام
ص٣٧٥