/ 364 و رسول اللَّه ( ص ) در حجة الوداع چنين گفت :
اى مردم ! از خدا بترسيد ، من هيچ چيز را كه سبب نزديك شدن به بهشت يا دور شدن از آتش مىشود فرو گذار نكردم و شما را به آن امر دادم يا از آن نهى كردم » . « 3 » در حديث شريف از أبو أسامة روايت شده است كه گفت : در نزد امام جعفر صادق ( عليه السلام ) بودم و مردى از مغيرية ( پيروان مغيرة بن سعد كه از غلاة بود و لعنت بر او باد كه اعتقاد به تفويض داشت ) در آن جا حاضر بود ، پس چيزى را دربارهء سنتها از او پرسيد و امام گفت : « هيچ چيزى كه فرزندان آدم به آن نياز داشته باشند نيست كه سنّتى در آن از خدا و رسولش موجود نباشد » .
و سپس امام صادق اين آيه را تلاوت كرد :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
و گفت : پس اگر واجبات و مستحبات آن و آنچه را كه مردم به آن نياز دارند ، كامل نكرده بود » . « 4 » و او گفت عليه السلام : « نديدم كه على قضاوتى كرده باشد مگر اين كه براى آن در سنت اصلّى يافته باشد » . و گفت كه على مىگفت : « اگر دو مرد براى رسيدگى به دعوى به نزد من مىآمدند و من در آن باره قضاوتى مىكردم ، و سپس مدتى دراز بر آن مىگذشت و باز دربارهء همان دعوى نزد من مىآمدند ، همچون پيشتر حكم مىكردم ، بدان سبب كه قضاوت و داورى تغيير نمىپذيرد و از ميان نمىرود » ، « 5 » و خواه حكم الاهى به صورت خاص بيان شده باشد يا يك اصل كلى شامل آن شود ، به هر صورت حدّى دارد كه ما نمىتوانيم از آن تجاوز كنيم ، و ما حق اين گمان را نداريم كه چنان تصور كنيم كه خدا امر آن را به ما تفويض كرده است ، و حتى امامان معصوم نيز ناگزير بودند كه بر وفق كتاب و سنت فتوى دهند ، و از آن روى در اين باره تأكيد كردهاند كه / 365 پندارهاى بعضى از قائلان به تفويض را
هامش
( 3 ) - بحار الانوار ، ج 2 ، ص 171 .
( 4 ) - همان منبع ، ص 169 .
( 5 ) - همان منبع ، ص 172 .