و اطمينان خود را بر رسولش و بر مؤمنان نازل كرد . » در صورتى كه از سوى ديگر گروههاى شكست خوردهء كافران را خوار مىكرد ، بدان سبب كه آنان به يارى او برخاستند و به يارى رسيدن از او به ايشان شايستهترند ، در صورتى كه اينان به يارى بتها و شهوتهاى خويش پرداخته بودند . و شايد اين سكينه و آرامش بزرگترين وسيله براى پيروزى مسلمانان بود ، چه هر كس كه به درستى روش و هدف خود اطمينان داشته باشد ، با شجاعتى عالى به دفاع از آن مىپردازد ، در صورتى كه آن كس كه براى تعصبهاى باطل نبرد مىكند ، پيش از آن كه از لحاظ نظامى شكست بخورد از لحاظ نفسى و روانى شكست خورده است ، و گفتهاند كه : جنگ نبرد ارادهها است ، و در آن شك نيست كه ارادهء صاحب سكينه و اطمينان قاطعتر است .
وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى وَ كانُوا أَحَقَّ بِها وَ أَهْلَها
و آنان را ملتزم كلمهء تقوا كرد كه نسبت به آن حق و اهليّت و شايستگى بيشتر ، داشتند . » كلمهء تقوا مقابل با حميّتى است كه در دلهاى كافران لانه كرده بود ، و از نمونههاى التزام مؤمنان به آن در رفتارهاشان ، ايستار رسول اللَّه ( ص ) است در آن هنگام كه مشغول امضا كردن صلح نامه بود كه چون كلمهء ( الرّحمن الرّحيم ) را مشركان ناخوش داشتند ، و اين كه در پى او رسول اللَّه بيايد ، به مصلحت رسالت از اين عناوين چشم پوشيد و حميت او را گرفتار خود نكرد ، و به عواطف برانگيخته شده اجازه نداد كه در نقشههاى درست او تأثير كند .
تقوا تنها يك كلمهاى نيست كه انسان بگويد ، بلكه برنامهء كامل و التزاماتى است / 342 كه دين آنها را بر پيروان خود تحميل مىكند ، و بدون آنها نمىتواند كسى صاحب تقوا و متّقى باشد ، بدان جهت كه متقى و پرهيزگارى صفات و علاماتى دارد كه از آشكارترين آنها ملتزم و متعهد بودن به ارزش تقوا در هر اوضاع و احوال نفسانى است كه شخص در آن قرار گرفته است ، و به همين سبب چون غضب كند اين غضب او را از رضايت پروردگارش بيرون نمىبرد ، و اگر خرسندى نشان دهد ، اين خرسندى او را به سخط و غضب خدا داخل نمىكند ، چه او ملتزم به