تحقيق درست و عميق در تاريخ بپردازيم متوجه آن خواهيم شد . انتصار رسول بر جهودان خيبر و گشوده شدن نظامى مكه به دست او ، امرى است كه به معنى استيلاى كامل بر شبه جزيرهء عربستان به شمار مىرود ، و اين همه از دستاوردهاى صلح بود ، و اين پيروزيها به نوبهء خود قواى آن زمان را در زير پرچم اسلام بر يكديگر پيوست و با هم متحد كرد ، و مسلمانان به صورت نيروى كوبندهاى در آمدند كه از مشرق سرزمين ايران را فتح كردند ، و از مغرب و شمال بر متصرفات سلطان روم دست يافتند ، و تمدن اسلامى بر روى ويرانههاى آنها بنا شد .
و هيچ يك از مؤمنان - جز آن كه خدا خواست - توقع رهايى از چنگال مشركان را ، در آن هنگام كه رسول آنان را به بيعت فرا خواند ، نداشت ، بلكه بيشتر ايشان گرفتار و اسير شك كردن در دين بودند و خوددارى از فرمانهاى رهبرى ، پس چگونه مىتوانستند در فكر آن دستاوردهاى عظيم باشند ؟
اگر مؤمنان از هواهاى نفسانى و آراء شخصى خويش پيروى مىكردند و از پيروى پيامبر ( ص ) و نصرت وى و بيعت كردن با او خوددارى مىورزيدند ، همهء اين دستاوردها را از دست مىدادند ، و به همين سبب بر ما لازم است كه در هر مكان و زمان از وحى الاهى پيروى كنيم ، و در عملى كردن آن بكوشيم ، نه اين كه به پيروى از هواها و تصورهاى محدود خويش بپردازيم .
/ 331 / 332 / 333
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيات 22 تا 29 ]
وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً ( 22 ) سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلاً ( 23 ) وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً ( 24 ) هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ الْهَدْيَ