گذشته آشكار مىشود كه مؤمنان ، در نتيجهء ثبات خويش بر عهد و پيمان ، به دستاوردهاى ذيل دست يافتند :
1 - تثبيت و استقرار ايمان در قلوب ايشان و افزايش آن .
2 - فتح نظامى نزديك علاوه بر فتح سياسى تحقق يافتهء با صلح حديبيه .
3 - سودها و غنيمتهاى فراوان معنوى و سياسى و اقتصادى .
[ 20 ]
وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها
و خدا به شما وعده داد كه غنايم فراوانى به دست خواهيد آورد .
در آينده ، ولى دو امر را براى ايشان با تعجيل فراهم آورد :
اوّل : غنيمتهاى اوليهاى كه مسلمانان بر اثر صلح به آنها رسيدند ، همچون داخل شدن گروههايى از مردم در دين ، و هم پيمان شدن بعضى از قبيلهها با رسول ( ص ) ، و پيدايش حالتى از امنيت كه به او فرصتى داد تا نهضت خود را بنا كند و مؤمنان را براى مواجههء قاطع آماده سازد ، و اما آنچه پس از / 329 فتح نظامى مكه به دست آوردند نيز بسيار است ، و از بزرگترين و آشكارترين آنها خاتمه دادن به سلطهء انحرافى و در آمدن فوج فوج مردم به دين خدا بود كه تفصيل آن در سورهء النصر گذشت .
دوم : دور كردن آزار مشركان و كافران از مؤمنان به وسيلهء صلح حديبيه ، چه اگر در آن روز مواجهه با كمى عدّه و وسيلهء جنگ در نزد مسلمانان صورت مىگرفت ، و با مشركان پر شمار و پر وسيله رو به رو مىشدند ، همهء مسلمانان از ميان مىرفتند و شعلهء اسلام خاموش مىشد .
فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ
پس در رسيدن اين چيزها به شما شتاب كرد ، و دست مردمان را از شما باز داشت تا آيت و نشانهاى براى مؤمنان باشد .
و اين همه بدان سبب بود كه خدا از آنان رضايت داشت ، و نصر و پيروزى را بهرهء آن بندگانش كرد كه به يارى او بر مىخيزند و فرمان اولياى او را مىبرند ، پس بر مؤمنان شايسته است كه اين آيات را مورد بحث و تدبّر قرار دهند ، و در اين