آمرزيد ، مگر نه آن است كه حسنات و كارهاى نيك سبب از ميان رفتن سيّئات و كارهاى بد مىشود ! آرى ، ايستار قهرمانانه در نزد خدا ارزش فراوان دارد ، و در ترازوى او بر هر عمل ترجيح پيدا مىكند ، و شايد به همين سبب است كه خدا همهء گناهان شهيد را مىآمرزد ، و بيعت كردن مؤمنان با رسول ( ص ) در زير درخت دليلى اكيد بر عمق ايمان ايشان به رسالت بود ، و اگر مؤمن به معناى درست اين كلمه نمىبودند ، با او بيعت نمىكردند ، چه مىدانستند كه رو به رو شدن آنان با مشركان ، اگر صورت بگيرد ، بر حسب معيارهاى ظاهرى بر افتادن ايشان را از وجود همراه دارد ، و به همين است كه آن بيعت وسيلهء تمايزى ميان منافقان و سست ايمانان با مؤمنان راستين به شمار مىرود ، و به همان گونه كه وسيلهء باز شناختن مخلّفان بود ، مؤمنان را از ديگران جدا و متمايز ساخت ، و بدين گونه است كه ايستگاههاى دشوار جنبش مكتبى براى باز شناختن و كشف هويت افراد و يافتن نقاط ضعف و قوت در ايشان سودمند واقع مىشود .
فَعَلِمَ ما فِي قُلُوبِهِمْ
پس دانست كه در دلهاى آنان چه مىگذرد .
از ثبات و راستى ايمان و همهء شايستگيهاى لازم براى رسيدن به نصر و نصرت الاهى .
فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً * وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها / 328 وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً
پس آرامش و اطمينان را بر ايشان فرو فرستاد و فتح نزديكى را پاداش آنان قرار داد * و غنيمتهاى جنگى فراوانى كه به آن دست يافتند ، و خدا عزيز حكيم است .
اين فتح در پيروزيها و غنايم جنگى تجسّم پيدا كرد ، كه مؤمنان پس از آن در نبرد خيبر و فتح مكه و جز آن به آنها دست يافتند ، و در اين شك نيست كه اگر مؤمنان قرارشان شكست و انهزام بود ، زيان فراوان مىديدند و اين پيروزيها نصيب آنان نمىشد ، و اين در تاريخ ملتها و نهضتها حقيقتى آشكار است ، پس چون به اصول و هدفهاى آن متمسك شوند ، و با وجود سختيها و فداكاريها به همين جهت استقامت پيدا كنند ، با فداكاريهاى كمترى به آنها مىتوان دست يافت و از آيات