است ، به ستمكارى و برترى ( و شوخى ) ، درنگر كه سرانجام بدكاران چون بود » ، « 6 » پس يقين قلب به تنهايى و بدون عمل صالح فايدهاى ندارد .
مشركان قريش در داخل جان خود از راستگويى و امانت رسول آگاه بودند ، ولى در واقع زندگى به آن اعتراف نمىكردند ، بلكه به مخالفت با او بر مىخاستند و به دروغگويى و جادوگرى او را متهم مىساختند ، در صورتى كه ايمان حقيقى عبارت از شناخت قلب و عمل كردن به آن شناخت با اندامها است ، و به همين سبب در حديث / 296 مفصلى از امام على ( ع ) آمده است كه : « ايمان بر اندامهاى آدمى تقسيم شده ، و هر اندام را سهمى متناسب با آن از ايمان وجود دارد » ، « 7 » و به اندازهاى كه هر اندام از التزامهاى خود انحراف حاصل كند ، از ايمان شخص كاسته مىشود .
از رسول بزرگوار ( ص ) است : « هر كه با ايمان كامل خدا را ملاقات كند از اهل بهشت است ، و آن كس كه چيزى از آنچه را كه خدا بر هر يك از اندامها واجب كرده است ضايع كند ، و نسبت به آنچه خدا فرمان داده تعدّى روا دارد ، و مرتكب كارى شود كه از آن نهى شده است خدا را با ايمان ناقص ملاقات مىكند ، و خداى عزّ و جلّ گفته است :
وَ إِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زادَتْهُ هذِهِ إِيماناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزادَتْهُمْ إِيماناً وَ هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
، و گفت :
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
، و گفت سبحانه و تعالى :
إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدىً
، و گفت :
وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ
، و گفت :
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ
، و امام على ( ع ) بر اين روايت افزوده و گفته است : « اگر همهء ايمان به صورت يك واحد بدون اضافه و نقصان مىبود ، هيچ كس بر ديگرى فضيلتى از اين
هامش
( 6 ) - النّمل / 14 .
( 7 ) - روايت مفصل و دراز است ، رجوع كنيد به بحار الانوار ، ج 93 ، ص 49 - 53 .