مثبتى كه بر صلح حديبية مترتب شد - و مهمترين آنها همين هم پيمان شدن قبايل عرب با پيامبر بزرگوار بود - همان امرى است كه قرآن آن را به نام فتح آشكار ( الفتح المبين ) خوانده است .
پس فتح مبين يك فتح نظامى نيست ، بلكه فتحى سياسى و فرهنگى است كه رسول اكرم ( ص ) در صلح حديبيه به آن تحقق بخشيد ، و مقدمه و تكيه گاهى براى فتح نظامى پس از آن بود ، چه پس از صلح اسلام با سرعتى جدّى در زير پرچم انتشار دين به پيشرفت فراوان رسيد . و امام صادق ( ع ) گفته است : « هنوز آن مدت - يعنى مدت صلح - به پايان نرسيده بود كه اسلام نزديك به استيلاى بر مردم مكه شد » . « 1 » و اين طبيعى است كه حركت انقلابى كامياب ، در اوضاع و احوال صلح تقويت پيدا مىكند و آمادهء براى رو به رو شدن با اوضاع و احوال زمان بر خورد و مواجهه مىشود ، و تا زمانى كه حكومت ( واقعى ) جنگ خود را با جنبش مكتبى پس از صلح متوقف نگاه دارد ، مؤمنان به فرماندهى رسول ( ص ) به نشر اسلام ادامه دادند و در زمان صلح به تقويت خود پرداختند و بالآخره پس از چند سال اندك مكه را از لحاظ نظامى به تصرف خود در آوردند .
/ 292 [ 2 - 3 ] و اين فتح را دستاوردهاى بزرگ بود كه از آشكارترين آنها اين بود كه خدا گناه رسول اكرم ( ص ) را پيش از اسلام و بعد از آن بخشيد ، و نعمت خويش را بر او تمام كرد ، و هدايت او را به راه حق به حد كمال رسانيد ؛ و مفسران در تفسير كلمهء « ذنب » در اين آيه با يكديگر اختلاف نظر دارند : بعضى گفتهاند كه رسول اللَّه ( ص ) را در ايام پيش و پس از اسلام گناهانى بود و خدايش آنها را بخشيده است ، و بعضى گفتهاند كه پيش از فتح و پس از آن ( فتح مكه ) گناهانى داشت و خدا دستخط امان با آمرزيدن گناهان سابق و لاحق به او عنايت كرد ، و جماعتى گفتهاند كه رسول مرتكب گناه نبوده و مقصود از اين آمرزش آمرزش امت
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 20 ، ص 363 .